Przejdź do treści
Szkocja
Highlands

Aberdeen i zamek Dunnottar: co zobaczyć i jak dojechać

Redakcja Szkocja6 min czytania
Aberdeen i zamek Dunnottar
Fot. Dirtsc, CC BY-SA 4.0

Aberdeen w Szkocji to granitowe miasto nad Morzem Północnym, z którego najłatwiej wybrać się na zamek Dunnottar. Ten tekst pokazuje, co zobaczyć w mieście, jak wygląda tu pogoda i jak dojechać na klif na południe od Stonehaven. Na końcu znajdziesz wskazówki, jak połączyć miasto z doliną Royal Deeside.

Czym jest Aberdeen i co z niego wynika dla planu?

Aberdeen to miasto portowe na północnym wschodzie Szkocji, położone przy ujściach rzek Dee i Don. Nazywa się je Granitowym Miastem, bo budynki stawiano tu z lokalnego szarego granitu od połowy XVIII do połowy XX wieku. Ten kamień zawiera dużo miki, dlatego w słońcu lśni jak srebro.

Najważniejsze fakty o mieście:

  • Od 1969 roku, kiedy odkryto ropę na Morzu Północnym, Aberdeen nazywa się stolicą ropy naftowej Europy.
  • Port obsługuje przemysł naftowy i gazowy, a rzeka Dee płynie przez jego obszar przed ujściem do morza.
  • Uniwersytet powstał w 1495 roku jako King's College i nadal ma siedzibę w Old Aberdeen, dawnej osobnej osadzie na północ od centrum.
  • Miasto leży w północnej Szkocji, ponad 190 kilometrów na północ od Edynburga.

Aberdeen dobrze nadaje się na bazę wypadową. Stąd łatwo ruszyć na zamek Dunnottar, a także w głąb doliny Dee. Ogólny przegląd regionu znajdziesz w co zobaczyć w Szkocji.

Jeśli chcesz poznać historię miasta, warto wybrać wycieczkę z przewodnikiem po Aberdeen przed wizytą na zamku Dunnottar. (link partnerski)

Jak wyglądała historia Aberdeen?

Miasto powstało z dwóch osobnych osad: Old Aberdeen przy ujściu Don i New Aberdeen przy ujściu Dee, do którego wpływał potok Denburn. Najstarszy znany przywilej nadał Wilhelm Lew w 1179 roku. Oficjalny status miasta Aberdeen uzyskało dopiero w 1891 roku.

W 1308 roku Robert Bruce zniszczył zamek Aberdeen, który wcześniej zajmowali Anglicy. W latach 1644 do 1647 miasto kilkakrotnie łupiono podczas wojny trzech królestw. Zaraza dymienicza w latach 1647 i 1648 zabiła osiem i pół procent mieszkańców.

W 1817 roku miasto zbankrutowało po kosztownych inwestycjach, ale później jego pozycja gospodarcza się odbudowała. Podczas II wojny światowej Luftwaffe zaatakowała Aberdeen 32 razy. Najcięższy nalot 21 kwietnia 1943 roku zabił 98 cywilów i 27 żołnierzy. Ślady tamtego nalotu widać jeszcze w niektórych częściach miasta.

Jakie atrakcje ma centrum Aberdeen?

Atrakcje Aberdeen skupiają się w centrum, wokół długiej ulicy Union Street. Większość budynków przy niej jest zbudowana z szarego granitu, choć część fasad na wyższych piętrach jest nowsza. Warto spojrzeć w górę, bo różne kamienice mają różne style.

Najciekawsze miejsca w centrum:

  • Town House, czyli ratusz miejski, o wiktoriańskim charakterze.
  • Marischal College przy Broad Street, uważany za jeden z najokazalszych zespołów budynków w mieście.
  • Castlegate, plac na dawnym wzgórzu, na którym stał zamek, z baronowym budynkiem Cytadeli Armii Zbawienia.
  • Rosemount Viaduct z Teatrem Jego Królewskiej Mości, kościołem św. Marka i Biblioteką Centralną.
  • Union Terrace Gardens, zielony park w samym centrum.

Motto miasta to „Bon Accord”, czyli po francusku „dobra zgoda”. Ten napis pojawia się w nazwach ulic, firm i w centrum handlowym.

Jaka jest pogoda w Aberdeen przez cały rok?

Aberdeen jest dobrym celem przez cały rok, ale trzeba mieć dobrą odzież przeciwdeszczową. Zimy są łagodne jak na szerokość geograficzną, a latem temperatury rzadko są wysokie. Miasto leży osłonięte od dominujących wiatrów z południowego zachodu, więc ma sporo słonecznych dni.

Średnie wartości z wielolecia:

Miesiąc Opady (mm) Maks. temperatura (°C) Min. temperatura (°C)
Styczeń 68 7 1
Luty 59 7 1
Marzec 54 9 2
Kwiecień 58 11 4
Maj 54 14 6
Czerwiec 69 16 9
Lipiec 71 19 11
Sierpień 68 18 11
Wrzesień 61 16 9
Październik 100 13 6
Listopad 93 9 3
Grudzień 78 7 1

Najbardziej deszczowy jest październik. Najsuchsze są marzec i maj. Najcieplej jest w lipcu. Latem mgła, zwana haar, potrafi napłynąć znad zimnego morza wieczorem i zniknąć następnego dnia. Przy wiatrach z północnego wschodu bywa ponuro, a Szkoci mają na taką pogodę słowo dreich.

Jak dojechać na zamek Dunnottar z Aberdeen?

Zamek Dunnottar stoi na skalistym cyplu na północno-wschodnim wybrzeżu Szkocji, około 3 kilometrów na południe od miasta Stonehaven, w hrabstwie Aberdeenshire. Cypel łączy się z lądem wąskim pasem ziemi. Od bramy wejściowej prowadzi stroma ścieżka, a klify opadają do Morza Północnego z wysokości 50 metrów.

Ruiny kamiennego zamku Dunnottar położone na stromym, trawiastym klifie nad morzem
Zamek Dunnottar: ruiny średniowiecznej twierdzy na klifie Fot. Jjhake, CC BY-SA 3.0

Dojazd z Aberdeen zwykle odbywa się w dwóch etapach: transportem do Stonehaven, a dalej do zamku. Można też pojechać taksówką od razu pod zamek. Rozkład autobusów zmienia się, więc przed wyjazdem sprawdź aktualny rozkład autobusów z Aberdeen do Stonehaven na stronie przewoźnika.

Na miejscu trzeba iść pod górę i po nierównym terenie. Dobre buty i wiatroodporna kurtka będą przydatne, bo wiatr nad klifem bywa silny.

Link partnerski Aberdeen: wycieczka. Sprawdź terminy wycieczki

Link partnerski Aberdeen: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem

Co zobaczyć w zamku Dunnottar?

Ruiny zajmują około 1,4 hektara i składają się głównie z budowli z XV i XVI wieku. Najstarszą częścią jest wieża mieszkalna z XIV wieku. Obok stoi renesansowy pałac na północno-wschodnich klifach, z widokiem na morze. Kaplica z XIII wieku została odrestaurowana i włączona w zespół zabudowań.

Charakterystyczna jest brama zwana Benholm's Lodging. Ma wiele otworów na broń, choć historycy uważają, że pełniły raczej funkcję ozdobną niż obronną.

Zamek jest znany z tego, że w 1651 roku ukryto tu insygnia koronacyjne Szkocji, czyli Honours of Scotland. Przed armią Olivera Cromwella przewieziono je w workach z wełną, a następnie przechowywano w zamku, który oblegano przez kolejne miesiące. Zamek jest otwarty dla zwiedzających. Aktualne godziny otwarcia i ceny biletów znajdziesz na oficjalnej stronie zamku Dunnottar.

Jak wygląda wyprawa w głąb Royal Deeside?

Dee to rzeka o długości 140 kilometrów. Wypływa w Cairngorms na wysokości około 1220 metrów, a do morza wpada w Aberdeen. Dolina między Braemar a Banchory nazywa się Royal Deeside, czyli Królewski Deeside. Nazwa wzięła się stąd, że królowa Wiktoria odwiedziła ten teren w 1848 roku i bardzo go polubiła.

Królowa wraz z mężem, księciem Albertem, zbudowała tu zamek Balmoral, który zastąpił starszą budowlę. Na odcinku Linn of Dee rzeka przepływa przez naturalny wąwóz o długości około 300 metrów. W dolinie wędkarze łowią łososie, a Dee należy do najbardziej znanych rzek łososiowych na świecie.

Do 1966 roku przez dolinę kursowała kolej z Aberdeen do Ballater. Dziś dojazd odbywa się samochodem lub autobusem. Dee wypływa wysoko w górach, w Cairngorms, czyli w części szkockich Highlands.

Jakie muzea warto zobaczyć w Aberdeen?

Muzeum Morskie w Aberdeen, Aberdeen Maritime Museum, znajduje się przy ulicy Shiprow. Pokazuje związki miasta z morzem: od rybołówstwa i handlu po przemysł naftowy na Morzu Północnym. Opowiada o technice statków i platform wiertniczych oraz o życiu ludzi pracujących na morzu. Najnowsza część to niebieski budynek z dużymi szklanymi ścianami, z którego wchodzi się spiralną rampą. Aktualne godziny otwarcia sprawdź na oficjalnej stronie muzeum.

Na wschodnim krańcu portu leży Footdee, zwany też Fittie, dawna wioska rybacka. Domki z tamtych czasów nadal stoją w pobliżu wody.

Old Aberdeen, czyli dawna osada na północ od centrum, to spokojna dzielnica uniwersytecka. Kampus z 1495 roku przypomina, jak długo miasto ma tradycje naukowe.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu do Aberdeen?

Zacznij od terminu. Pogoda na północnym wschodzie Szkocji zmienia się szybko, więc dzień na zamek Dunnottar najlepiej zaplanować w dniu o najlepszej prognozie. Przy ustalaniu terminu sprawdź również godziny otwarcia zamku i muzeum na ich oficjalnych stronach.

Kolejne kroki:

  • Wybierz bazę w Aberdeen i zaplanuj dwa dni, jeden na miasto, drugi na Dunnottar.
  • Sprawdź aktualne połączenia do Stonehaven oraz dojście z przystanku pod zamek.
  • Kup bilet do zamku z wyprzedzeniem, jeśli jest taka możliwość.
  • Spakuj odzież przeciwdeszczową i wygodne buty.

Jeśli po Dunnottar chcesz jechać dalej, na przykład do innego regionu, zajrzyj do opisu Speyside. Pomoże Ci to ułożyć dłuższą trasę po północnej Szkocji.

Często pytacie

Ile czasu potrzeba na zwiedzenie Aberdeen i wycieczkę na Dunnottar?
Dwa dni wystarczą spokojnie: jeden na miasto i jego muzea, drugi na zamek i dojazd. Zamek wymaga czasu na podejście stromą ścieżką i na zwiedzanie ruin.
Czy zamek Dunnottar jest otwarty dla zwiedzających?
Tak, zamek jest udostępniony zwiedzającym. Aktualne godziny i ceny biletów sprawdź na oficjalnych informacjach przed wyjazdem.
Jaka jest pogoda w Aberdeen przez większość roku?
Zimy są łagodne jak na tę szerokość geograficzną, ale chłodne jak na Wielką Brytanię. Najbardziej deszczowy jest październik, a najcieplej bywa w lipcu.
Co oznacza słowo dreich?
To szkockie określenie ponurej, szarej pogody z mżawką i chmurami. Przy takim niebie miasto wygląda na szare, ale granit nadal potrafi zalśnić w słońcu.
Dlaczego zamek Dunnottar jest tak znany?
W 1651 roku ukryto tu insygnia koronacyjne Szkocji przed armią Olivera Cromwella. Zamek jest też ważnym punktem w historii rodu Keithów, którzy byli hrabiami Marischal.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też