Atrakcje Glasgow: od czego zacząć zwiedzanie?
Glasgow leży w centralnej części Szkocji, nad rzeką Clyde. Miasto ma czerwonobrunatne piaskowcowe budynki, a jego centrum tworzy siatka wiktoriańskich ulic. Najstarsza część, wokół katedry, jest oddzielona od centrum i ten podział warto uwzględnić przy planowaniu.
Atrakcje są rozłożone po dzielnicach. Na wschodzie jest katedra i cmentarz Necropolis. W centrum leżą George Square, ratusz i ulice handlowe. Na zachodzie znajduje się West End z uniwersytetem i muzeami. Po południowej stronie Clyde są stadiony i Bellahouston Park. Najlepiej zwiedzać jedną dzielnicę dziennie, bo odległości między nimi są zbyt duże na spokojny spacer.
Miasto zasługuje na kilka dni. Dla wielu osób to wystarczająco dużo, by zobaczyć najważniejsze muzea, katedrę i kilka dzielnic. Jeśli planujesz resztę wyjazdu, zajrzyj do co zobaczyć w Szkocji. Jeśli wahasz się między miastami, porównaj Glasgow czy Edynburg. Odpowiedź na pytanie, co warto zobaczyć w Glasgow, zależy głównie od tego, czy interesuje cię historia, sztuka, czy architektura przemysłowa.
Jeśli chcesz zobaczyć najważniejsze zabytki Glasgow bez długiego chodzenia, warto wybrać autobusową wycieczkę po mieście. (link partnerski)
Glasgow Cathedral i Necropolis: średniowieczne centrum na wschodzie
Glasgow Cathedral powstała w 1197 roku i została mocno przebudowana w XIII wieku. To przykład gotyku z epoki średniowiecza. Świątynia jest poświęcona świętemu Mungo, patronowi miasta, który spoczywa w krypcie.
Obok katedry działa St Mungo's Museum of Religious Life and Art. Pokazuje historię patrona, rozwój chrześcijaństwa w mieście i inne religie praktykowane w Glasgow.
Na wzgórzu na wschód od katedry leży Glasgow Necropolis. Najłatwiej dojść tam kładką dla pieszych. Dominuje tu pomnik Johna Knoxa, a wokół stoją okazałe grobowce kupców i miejskich urzędników z XIX wieku. Cmentarz robi duże wrażenie nawet na tych, którzy nie szukają nagrobków.
Przed wizytą sprawdź godziny otwarcia katedry na oficjalnej stronie katedry.
Kelvingrove: muzeum i galeria w West End
Kelvingrove Art Gallery and Museum otwarto w 1901 roku przy okazji Glasgow International Exhibition. Pełne otwarcie dla publiczności nastąpiło 1 października 1902 roku. Budynek ma styl hiszpańskiego baroku i jest zbudowany z czerwonego piaskowca z Locharbriggs oraz białego z Giffnock.

Zbiory obejmują historię naturalną, egipskie starożytności, zbroje, historię Szkocji i Glasgow oraz sztukę europejską, azjatycką i oceaniczną. Wśród eksponatów są obraz Salvadora Dalí „Chrystus świętego Jana od Krzyża”, słoń azjatycki Sir Roger, zbroja Avant oraz obrazy malarzy szkoły Glasgow i Szkockich Kolorystów.
Po trzyletnim remoncie, który zakończył się w 2006 roku, zbiory podzielono na dwie części: Życie i Ekspresję. Pod sufitem wisi samolot Spitfire z dawnego dywizjonu RAF. W sali centralnej stoi organ koncertowy z 1901 roku.
Muzeum leży w Kelvingrove Parku. Na północ od niego jest uniwersytet, a na południe Kelvin Hall. Aktualne godziny otwarcia Kelvingrove znajdziesz na oficjalnej stronie muzeum.
West End: uniwersytet, muzea i Byres Road
West End to zamożna dzielnica, w której leży Uniwersytet Glasgow. Tu znajdziesz także Hunterian Museum and Art Gallery oraz ogród botaniczny, zwany Botanics. Przez dzielnicę płynie mała rzeka Kelvin.

Hunterian ma w zbiorach kamienne ołtarze z rzymskich fortów Balmuildy. Pochodzą one z Muru Antonina, który Rzymianie wznieśli, by chronić prowincję przed plemionami z północy.
Główną ulicą tej dzielnicy jest Great Western Road. Byres Road biegnie z północy na południe i jest miejscem kawiarni, restauracji oraz niezależnych sklepów. To najwygodniejsze miejsce na przerwę po muzeach, a wiele osób wybiera je na wieczorny spacer.
West End łatwo połączyć z centrum, bo leży na zachód od niego. Jest spokojniejsza od ścisłego centrum, co docenią ci, którzy wolą kameralne ulice.
Centrum: George Square i wiktoriańska siatka ulic
George Square to centrum miasta. Plac wytyczono w 1781 roku i nazwano od króla Jerzego III. Jest wybrukowany i przypomina raczej plac miejski niż park.
Ratusz, City Chambers, zbudowano w 1888 roku w stylu włoskiego renesansu. Wnętrza mają marmurowe schody, hole i salę obrad. Wycieczki po budynku odbywają się według harmonogramu, który podaje oficjalna strona City Chambers.
Zabytki Glasgow w centrum to przede wszystkim budynki z XIX wieku. Główne ulice to Buchanan Street, Argyle Street i Sauchiehall Street. Wschodnią część centrum nazywa się Merchant City, a jej punktem orientacyjnym jest Glasgow Cross.
Gallery of Modern Art, GoMA, mieści się przy Royal Exchange Square. Nie ma tu stałej kolekcji, tylko wystawy rotacyjne, które zwykle trwają kilka miesięcy. W piwnicy działa miejska biblioteka.
Na ścianach w centrum powstają murale w ramach Mural Trail. Zmieniają się z czasem, więc lista prac nie jest stała.
Nad Clyde: Riverside Museum, Science Centre i Armadillo
Nad brzegiem Clyde, na zachód od centrum, leżą Glasgow Science Centre i Tower oraz Riverside Museum. Ten rejon był dawniej obszarem stoczni i dziś ma nowoczesne obiekty kulturalne.

Na nabrzeżu stoi budynek Armadillo, czyli dawne miejsce wydarzeń sportowych i koncertowych. W pobliżu jest też dźwig Finnieston Crane, którego kształt przypomina o przemysłowej przeszłości rzeki.
Nad Clyde przerzucony jest most Clyde Arc. Widok na rzekę z nabrzeża pokazuje, jak miasto łączy stare doki z nowymi inwestycjami.
Część Clydebank na zachód od centrum to dawny rejon stoczniowy. Dziś mieści tu się sporo obiektów dla zwiedzających. Spacer wzdłuż rzeki łatwo połączyć z wizytą w muzeum techniki.
Historia Glasgow: od miasta handlu po Igrzyska
W epoce wiktoriańskiej Glasgow nazywano drugim miastem Imperium Brytyjskiego. Handel, przemysł i bankowość przyniosły miastu bogactwo, które widać w budynkach centrum.
Uniwersytet Glasgow założono w 1451 roku, obok katedry. Miasto było ważnym ośrodkiem nauki w XVIII wieku, w epoce oświecenia w Szkocji.
Most nad Clyde jest wzmiankowany około 1285 roku w miejscu, gdzie dziś stoi Victoria Bridge. Był to najniższy punkt przeprawy przez rzekę, więc wokół niego rozwinęła się osada Briggait.
Glasgow zostało Europejską Stolicą Kultury w 1990 roku. W 2014 roku miasto gościło Igrzyska Wspólnoty Narodów. Te wydarzenia pokazują, jak zmieniło się miasto po upadku przemysłu i jak dziś stawia na kulturę.
Jak dojechać z lotniska do centrum?
Lotnisko w Glasgow ma kody IATA: GLA oraz ICAO: EGPF. Leży w Paisley, w hrabstwie Renfrewshire, około 11 km na zachód od centrum Glasgow. Otwarto je 2 maja 1966 roku. Wcześniej nosiło nazwę Abbotsinch.
Z lotniska do centrum można dojechać autobusem lotniskowym, taksówką albo wypożyczonym samochodem. Autobusy są najczęstszym wyborem dla osób z bagażem na kilka dni. Taksówka jest szybsza, ale kosztuje więcej.
Trasy, przystanki i częstotliwość kursów często się zmieniają. Aktualne połączenia sprawdź na oficjalnej stronie lotniska w Glasgow.
Przed przyjazdem warto zarezerwować nocleg w centrum albo w West End, bo dojazd z tych dzielnic do większości atrakcji jest najprostszy.
Link partnerski Autobus hop-on hop-off Glasgow: wycieczka. Sprawdź terminy wycieczki
Link partnerski Glasgow: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem
Kiedy jechać do Glasgow? Pogoda w ciągu roku
Glasgow jest miastem na cały rok. Przy słonecznej pogodzie jego czerwone budynki wyglądają najlepiej, ale w deszczowe dni dobrze wybrać muzea. Poniższa tabela pokazuje średnie wartości dla każdego miesiąca.
| Miesiąc | Opady (mm) | Maks. temperatura (°C) | Min. temperatura (°C) |
|---|---|---|---|
| Styczeń | 146 | 7 | 2 |
| Luty | 115 | 8 | 2 |
| Marzec | 97 | 10 | 3 |
| Kwiecień | 66 | 13 | 5 |
| Maj | 69 | 16 | 7 |
| Czerwiec | 68 | 18 | 10 |
| Lipiec | 83 | 20 | 12 |
| Sierpień | 95 | 19 | 12 |
| Wrzesień | 98 | 17 | 10 |
| Październik | 132 | 13 | 7 |
| Listopad | 132 | 10 | 4 |
| Grudzień | 161 | 7 | 2 |
Najwięcej opadów przypada na grudzień, a najmniej na kwiecień. Najcieplej jest w lipcu, a najchłodniej w styczniu, lutym i grudniu. Więcej o pogodzie znajdziesz w pogoda w Glasgow.
Jeśli planujesz wycieczkę poza miasto, na przykład nad Loch Lomond, wybierz dzień z lepszą pogodą.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu do Glasgow?
Zacznij od wyboru dzielnic. Jeśli zależy ci na katedrze i historii, wybierz nocleg we wschodniej części centrum. Jeśli interesują cię muzea i kawiarnie, wybierz West End.
Potem zaplanuj dni według dzielnic, a nie według pojedynczych atrakcji. Dzięki temu unikniesz długich przejazdów i zobaczysz więcej.
Sprawdź godziny otwarcia muzeów i wycieczek przed wyjazdem, bo mogą się zmienić. Zarezerwuj bilety na wycieczki z wyprzedzeniem, jeśli zależy ci na konkretnej porze.
Zabierz kurtkę przeciwdeszczową, bo pogoda bywa zmienna przez cały rok. Dzięki temu łatwiej przejdziesz się po mieście bez względu na pogodę.
Herb Glasgow: ptak, drzewo, dzwon i ryba
Herb Glasgow nawiązuje do życia świętego Mungo, patrona miasta. Tarcza zawiera symbole, które upamiętniają cuda przypisywane temu świętemu. Ich listę zapamiętano w dawnym rymowanym wierszu, który wymienia ptaka, który nigdy nie wzleciał, drzewo, które nigdy nie wyrosło, dzwon, który nigdy nie zadzwonił, i rybę, która nigdy nie pływała.
Herb przyznano miastu w październiku 1866 roku, a te same znaki pojawiały się wcześniej na oficjalnych pieczęciach. Tarczę podtrzymują dwa łososie z pierścieniami. Nad nią widać półpostać świętego Mungo w biskupiej mitrze i szatach liturgicznych, z uniesioną dłonią w geście błogosławieństwa.
Herb był później potwierdzany kilkakrotnie. W 1975 roku i w marcu 1996 roku zmieniano jedynie rodzaj korony nad tarczą. Obecna korona przypomina blankowany mur miejski i przysługuje czterem rejonom o statusie miasta.
Motto „Let Glasgow Flourish” wywodzi się z kazania, które według tradycji wygłosił św. Mungo. Dzwon świętego Mungo z 1641 roku, dawniej bijący po mieście na modlitwę za duszę fundatora, jest wystawiony w People's Palace Museum przy Glasgow Green.
Przemysł i handel: stocznie, lokomotywy i huty
Bogactwo Glasgow wzięło się z handlu, przemysłu i bankowości. Już w 1668 roku miejscy urzędnicy założyli u ujścia Clyde nowe miasto i głęboki port Port Glasgow, bo rzeka w samym mieście była zbyt płytka dla morskich statków handlowych. Po unii z 1707 roku szkockie towary trafiły na rynki całego Imperium Brytyjskiego.
Handel z Ameryką obejmował cukier, tytoń i bawełnę, a kupcy handlowali także towarami uprawianymi przez niewolników. Od drugiej połowy XVIII wieku dominował przemysł tekstylny, a węgiel z pobliskich kopalń napędzał mechanizację. W 1801 roku odkryto żelazo w pobliskich zagłębiach na wschodzie, a w 1828 roku wynaleziono piece dmuchane gorącym powietrzem, co pozwoliło rozwinąć hutnictwo.
Clyde stał się ważnym centrum budowy statków. Dla przewoźników powstało wiele nowych firm żeglugowych, w tym Cunard, Allan i City Line. Glasgow było też ważnym ośrodkiem budowy lokomotyw w Europie, a port rozrósł się do kilkunastu mil nabrzeży i doków.
Ten przemysł zniknął w drugiej połowie XX wieku, kiedy upadły stocznie i huty. Dziś po dawnym przemyśle zostały doki, dźwigi i budynki, które warto obejrzeć przy zwiedzaniu nabrzeża.
Lotnisko w Glasgow: od bazy RAF do terminalu
Lotnisko w Glasgow ma długą historię wojskową. Jego obecna lokalizacja w Abbotsinch, między rzekami Black Cart Water i White Cart Water, koło Paisley, została otwarta w 1932 roku. W 1936 roku utworzono tu stację RAF, a w 1940 roku działała tu jednostka szkolenia torpedowego.
W 1943 roku lotnisko przekazano Royal Navy jako RNAS Abbotsinch, a okręt otrzymał nazwę HMS Sanderling. Marynarka opuściła teren w październiku 1963 roku, ale dzwon okrętowy trafił do nowego portu lotniczego, a w barze lotniska zachowano nazwę Sanderling.
Nowe lotnisko otwarto 2 maja 1966 roku, zastępując Renfrew Airport. Projektantem terminalu był Basil Spence, a oficjalnie uroczystość otwarcia odbyła się 27 czerwca 1966 roku z udziałem królowej Elżbiety II. Pierwszym lotem był samolot British European Airways z Edynburga.
W latach 90. Glasgow jako pierwsze lotnisko w Wielkiej Brytanii zaczęło prześwietlać cały bagaż. Dziś główną częścią terminalu jest budynek w stylu brutalizmu Spence'a, uzupełniony nowszymi skrzydłami. Przed odlotem warto sprawdzić, z którego terminalu korzysta twoja linia.
Glasgow w XIX wieku: woda, wiktoriańskie dzielnice i nowe miasta
W XIX wieku Glasgow rosło tak szybko, że brakowało wody i mieszkań. Pierwsza firma dostarczała wodę już w 1806 roku, ale w 1848 i 1849 roku epidemia cholery zabiła około 4000 osób. Dopiero wtedy zbudowano system Glasgow Corporation Waterworks.
Akwedukt o długości 42 kilometrów prowadził wodę z jeziora Katrine do zbiornika w Milngavie. Projekt otworzyła królowa Wiktoria w 1859 roku. Sprawnie działający system był jednym z największych osiągnięć miejskich tej epoki.
Bogaci kupcy budowali wiktoriańskie wille i parki w West End. Centrum rozrastało się siatką ulic od strony Blythswood Hill. Wiele osób dziś wybiera te dzielnice, bo zachowały się tam eleganckie fasady.
W latach 60. i 70. XX wieku miasto przeprowadziło szeroko zakrojone odnowy dzielnic. Wielu mieszkańców przeniesiono do nowych miast, takich jak Cumbernauld, Livingston i East Kilbride. Ta historia tłumaczy, dlaczego część dawnych ulic wygląda dziś inaczej niż centrum sprzed kilkudziesięciu lat.
