Przejdź do treści
Szkocja
Highlands

Cairngorms i Aviemore: park narodowy, szlaki i baza wypadowa

Redakcja Szkocja7 min czytania
Fot. Daniel Kraft, CC BY-SA 3.0

Park narodowy Cairngorms w Szkocji obejmuje górskie pasmo o tej samej nazwie i otaczające je wzgórza. Ten tekst pokazuje, jakie szlaki wybrać, co robić zimą, jak wygląda pogoda w ciągu roku i jak dojechać pociągiem do Aviemore, głównej bazy w parku. Na końcu znajdziesz radę, od czego zacząć planowanie.

Czym jest park narodowy Cairngorms?

Park narodowy Cairngorms leży w północno-wschodniej Szkocji. Ma powierzchnię 4528 kilometrów kwadratowych i został ustanowiony w 2003 roku. Obejmuje pasmo Cairngorms oraz okoliczne wzgórza. Jego granice przecinają hrabstwa Aberdeenshire, Moray, Highland, Angus oraz Perth and Kinross.

Samo pasmo to tylko jedna część parku. Obok niego leżą Angus Glens, Monadhliath oraz niżej położone doliny, na przykład Strathspey, czyli dolina rzeki Spey. Trzy większe rzeki wypływają na terenie parku: Spey, Dee i Don. Spey wypływa w Monadhliath, a Dee i Don w samych Cairngorms.

Park był drugim parkiem narodowym utworzonym przez szkocki parlament. Pierwszym był Loch Lomond and The Trossachs, ustanowiony w 2002 roku. W 2010 roku granice poszerzono o część terenów Perth and Kinross, między innymi o Blair Atholl i Spittal of Glenshee.

Pasmo leży we wschodniej części szkockich Highlands, czyli wysokogórskiego regionu na północy kraju.

Jakie szlaki wybrać w Cairngorms?

Najłatwiejszą propozycją jest pętla wokół Loch an Eilein w lesie Rothiemurchus, na południe od Aviemore. Ma około 8 kilometrów i prowadzi brzegiem jeziora. Na wyspie w jeziorze stoi ruina zamku z XIV wieku.

Najbardziej wymagającą klasyczną trasą jest Lairig Ghru. Prowadzi przez góry z Coylumbridge do Linn of Dee nad Braemar i ma 31 kilometrów. Teren jest ciężki i podmokły, a zimą pokrywa go śnieg i lód. Na trasie nie ma awaryjnych zejść, więc przerwanie marszu w połowie drogi jest trudne. Trzeba też zorganizować transport na obu końcach trasy.

Dla osób, które wolą długie szlaki, są dwa z Great Trails Szkocji. Speyside Way, którego całość ma około 137 kilometrów, przechodzi przez park. Cateran Trail, około 103 kilometrów, obejmuje południowe doliny.

Park ma 55 Munro, czyli szczytów powyżej 3000 stóp, około 910 metrów. Na Cairn Gorm i Ben Macdui wchodzi się z parkingu przy ośrodku narciarskim nad Aviemore.

Po drodze warto zajrzeć do Carrbridge, gdzie stoi kamienny most Carrbridge Packhorse Bridge z 1717 roku, zbudowany nad rzeką Dulnain.

Jak wyglądają szczyty i płaskowyże w Cairngorms?

Pasmo tworzą trzy główne płaskowyże na wysokości od 1000 do 1200 metrów n.p.m. Nad nimi wznoszą się zaokrąglone szczyty, sięgające około 1300 metrów. To pozostałości dawnych, znacznie wyższych gór, wyrzeźbionych przez erozję.

Na wielu szczytach stoją tory, czyli wolno stojące skalne ostańce ponad głazami. Krawędzie płaskowyżów tworzą miejscami strome klify z granitu. Ściany te nadają się do narciarstwa, wspinaczki skalnej i lodowej.

Najwyższe szczyty to Ben Macdui (1309 metrów), Braeriach (1296 metrów), Cairn Toul (1293 metrów), Sgor an Lochain Uaine (1258 metrów) i Cairn Gorm (1245 metrów). Pięć z nich to ponad połowa najwyższych szczytów Szkocji, a dokładnie pięć z sześciu najwyższych w kraju.

Przez pasmo prowadzą przełęcze Lairig Ghru (835 metrów) i Lairig an Laoigh (740 metrów). Przy jeziorku Pools of Dee w przełęczy Lairig Ghru woda może być zamarznięta nawet w środku lata.

Na północ od Strathspey leży Monadhliath, szeroki i surowy płaskowyż na wysokości od 700 do 950 metrów.

Jakie zwierzęta i rośliny spotkasz w parku?

Na płaskowyżach rosną wysokogórskie wrzosowiska o charakterze półtundry. Żyją tu rzadkie rośliny i zwierzęta. Na szczytach gniazdują kuropatwy górskie, siewki górskie, podróżniczki i orły przednie. Z ssaków spotkasz jelenia szlachetnego i zająca bielaka.

Najlepszą szansę na zbliżenie daje wyprawa z przewodnikiem, a aktualną ofertę tych wypraw podaje na swojej stronie lokalny organizator turystyczny prowadzący wyjazdy do stada reniferów.

Doliny rzek Spey i Dee otacza las kaledoński, pozostałość dawnego lasu, który pokrywał Szkocję. Sosnowy las ciągnie się od Glen Feshie do Abernethy. Park obejmuje ponad połowę zachowanego lasu kaledońskiego. W tych lasach żyją głuszce, cietrzewie, krzyżodzioby, sikory czubatki, kuny leśne i wiewiórki rude.

Rzeka Dee jest w całości objęta specjalną ochroną przyrody ze względu na łososie atlantyckie, wydry i perłoródki. Rzeka Don jest domem dla łososi, troci, pstrągów i minogów.

Jaka pogoda panuje w Cairngorms i Aviemore?

Aviemore leży na wysokości 228 metrów n.p.m. Klimat jest oceaniczny i chłodny, z opadami przez cały rok. Tabela pokazuje średnie wartości z lat 1991 do 2020 dla stacji w Aviemore.

Miesiąc Średnia maks. (°C) Średnia min. (°C) Opady (mm) Dni z opadem (1 mm i więcej) Słońce (godziny)
Styczeń 5,3 -0,6 117,7 16,5 36,2
Luty 6,0 -0,6 86,7 14,3 64,5
Marzec 8,2 0,5 74,8 14,1 104,1
Kwiecień 11,4 2,1 59,5 11,8 142,1
Maj 14,6 4,4 64,9 13,2 181,0
Czerwiec 16,7 7,6 66,4 12,6 143,4
Lipiec 18,8 9,5 64,0 13,0 143,5
Sierpień 18,1 9,2 72,7 13,1 133,3
Wrzesień 15,7 7,2 71,5 12,8 110,7
Październik 11,6 4,2 100,1 15,9 73,9
Listopad 7,9 1,4 96,8 15,5 46,4
Grudzień 5,4 -0,9 109,7 15,3 29,7
Rok 11,7 3,7 984,9 168,1 1208,8

Najbardziej deszczowy jest styczeń, z 117,7 milimetra opadów. Najsuchszy jest kwiecień, z 59,5 milimetra. Najwięcej godzin słońca przypada na maj, a najcieplej jest w lipcu.

Na płaskowyżu klimat ma cechy tundry. Pogoda zmienia się szybko wraz z wysokością. Gdy w dolinie jest umiarkowanie, na szczycie może wiać silny wiatr, panować mgła lub padać śnieg. Śnieg może spaść w każdym miesiącu roku, a płaty śniegu często utrzymują się latem.

Link partnerski Cairngorms: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem

Link partnerski Inverness: loty. Porównaj ceny lotów

Jak wygląda narciarstwo w Cairngorms zimą?

W parku działają trzy ośrodki narciarskie: Cairn Gorm Ski Centre, Glenshee Ski Centre i The Lecht Ski Centre. Ośrodek Cairn Gorm leży najbliżej Aviemore. Trasy są ograniczone, a pokrywa śnieżna bywa zawodna. W weekendy i w szkolne ferie bywa tłoczno.

Cairngorm Mountain Railway, czyli kolejka na Cairn Gorm, została uruchomiona w 2001 roku. Łączy stację dolną z restauracją na górze. Kolejka działa w tzw. zamkniętym systemie. Na górnej stacji Ptarmigan wysiadają w sezonie wyłącznie narciarze, a pozostali turyści mogą wejść na szczyt tylko z przewodnikiem, co chroni zbocza przed erozją. Aktualny status kolejki i zasady wjazdu znajdziesz na oficjalnej stronie operatora kolejki.

Jeśli chcesz pojeździć na nartach, zaplanuj dzień tak, by zostawić czas na spacer po okolicy. Zimą w górach szlaki są trudniejsze, więc lepiej wybrać trasę dostosowaną do śniegu i lodu.

Dlaczego Aviemore jest dobrą bazą w Cairngorms?

Aviemore to miasteczko i ośrodek turystyczny w granicach parku. Jest głównym punktem wypadowym dla narciarzy i turystów górskich. Wiele noclegów i usług w okolicy znajdziesz właśnie tutaj.

Miasteczko rozwinęło się po 1898 roku, gdy stało się węzłem kolejowym. Po otwarciu wyciągu krzesełkowego w 1961 roku miasteczko stało się jednym z pierwszych ośrodków narciarskich w Szkocji. Centrum turystyczne Aviemore Centre otwarto w 1966 roku.

Kamienny krąg w Aviemore pochodzi z epoki brązu. W pobliżu stoją też trzy kairny clava, czyli typ grobowców z tego okresu. Blisko leży las Glenmore oraz ośrodek Cairn Gorm.

Strathspey Railway, kolej zabytkowa, kursuje między Aviemore a Broomhill przez Boat of Garten. Jeździ parowozami i spalinowymi pociągami muzealnymi. Na północ od miasteczka dolina Spey prowadzi do Grantown-on-Spey, skąd zaczyna się klasyczna kraina destylarni, czyli Speyside.

Jak dojechać pociągiem do Aviemore?

Stacja Aviemore leży na linii Highland Main Line. To jedyna główna linia kolejowa przez park. Pociągi jadą wzdłuż doliny Spey. Aviemore jest też południową stacją końcową Strathspey Railway.

Samochodem dojedziesz drogą A9, która przebiega przez przełęcz Drumochter, obok linii kolejowej. Odległość do Edynburga wynosi 140 kilometrów, a do Londynu 680 kilometrów. Dobrym przystankiem po drodze jest Pitlochry.

Rozkład pociągów na tej trasie zmienia się w ciągu roku, dlatego aktualne godziny odjazdów do stacji Aviemore sprawdź w aktualnym rozkładzie przewoźnika kolejowego obsługującego linię Highland Main Line. Połączenia autobusowe z innych miejscowości sprawdź u przewoźników, bo ich trasy też się zmieniają.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu?

Zacznij od bazy. Najłatwiej o nocleg i jedzenie w Aviemore. Stąd jest najkrótszy dostęp do szlaków wokół lasu Glenmore i ośrodka Cairn Gorm.

Następnie wybierz porę roku według tabeli pogody. Zimą spodziewaj się śniegu i wiatru na wysokości. Latem pamiętaj, że płaty śniegu mogą utrzymywać się nawet na szczytach.

Dobierz szlak do swojej formy. Loch an Eilein nadaje się na spokojny dzień. Lairig Ghru wymaga zapasu czasu, dobrej pogody i transportu na drugi koniec trasy.

Zabierz mapę papierową lub aplikację opartą na OpenStreetMap, bo zasięg w górach bywa słaby.

Sprawdź przed wyjazdem status kolejki na Cairn Gorm, zanim zaplanujesz na nią cały dzień.

Jeśli po Cairngorms chcesz pojechać dalej na północ, rozważ trasę widokową North Coast 500.

Często pytacie

Ile dni wystarczy na Cairngorms?
Na jedną wyprawę na płaskowyż i spacer nad jezioro wystarczą dwa lub trzy dni. Dłuższy pobyt daje zapas na zmienną pogodę.
Czy Lairig Ghru to trasa dla początkujących?
Nie. To 31 kilometrów ciężkiego, podmokłego terenu bez awaryjnych zejść. Trzeba zorganizować transport na obu końcach trasy.
Czy renifery da się zobaczyć z szlaku?
Zwykle widać je z daleka, jako ciemne plamy na wrzosowisku. Najlepszą szansę na zbliżenie daje wyprawa z przewodnikiem.
Który miesiąc jest najbardziej deszczowy?
Według tabeli najwięcej opadów spada w styczniu, 117,7 milimetra. Najmniej w kwietniu, 59,5 milimetra.
Jak daleko jest Aviemore od Edynburga?
Aviemore leży 140 kilometrów od Edynburga. Od Londynu dzieli je 680 kilometrów.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też