Przejdź do treści
Szkocja
Highlands

Loch Ness: jezioro, potwór i co zobaczyć wokół

Redakcja Szkocja6 min czytania
Loch Ness
Fot. Steven1991, CC BY-SA 4.0

Loch Ness to jezioro w szkockich Highlands, z którego wielu osób zna przede wszystkim legendę Nessie. Ten tekst pokazuje, jak wygląda jezioro, skąd wzięła się legenda i co zobaczyć w Drumnadrochit, w Fort Augustus i na kanale. Dostaniesz też wskazówki, jak dojechać i jak ułożyć dzień nad wodą.

Czym jest Loch Ness i jak wygląda?

Loch Ness to jezioro w Highlands, w środkowej części Szkocji. Leży wzdłuż linii uskoku Great Glen i biegnie od południowego zachodu na północny wschód. Jezioro ma 36,2 km długości i 2,7 km szerokości.

Długość (km) Szerokość (km) Powierzchnia (km²) Średnia głębokość (m) Największa głębokość (m)
36,2 2,7 56 132 229,8

Woda jest ciemna, bo gleba wokół jeziora zawiera dużo torfu. Widoczność pod powierzchnią jest bardzo słaba. Objętość wody wynosi 7,5 km³, co odpowiada większej ilości wody niż wszystkie jeziora, zbiorniki i rzeki Anglii i Walii razem. Lustro wody leży na wysokości 15,8 m n.p.m.

Północny koniec jeziora leży około 10 km na południowy zachód od Inverness. Południowy koniec zamyka Fort Augustus. Na jeziorze jest jedna wyspa, Cherry Island, sztuczna wyspa typu crannog, prawdopodobnie zbudowana w epoce żelaza. Jezioro jest częścią systemu Kanału Kaledońskiego, o którym piszemy dalej.

Jeśli chcesz zobaczyć jezioro od strony wody, warto wybrać wycieczkę łodzią po jeziorze. (link partnerski)

Skąd bierze się legenda Nessie?

Najstarsza relacja o potworze pochodzi z VII wieku. Adomnán spisał w niej historię świętego Kolumby, który miał powstrzymać stworzenie atakujące człowieka w rzece Ness. Opowieść dotyczy rzeki, nie samego jeziora, a badacze traktują ją ostrożnie. Większość wcześniejszych doniesień przed 1933 rokiem uznaje się za wątpliwe.

Prawdziwy początek legendy to maj 1933 roku. Dziennik „Inverness Courier” opisał relację Aldie Mackay, według której w jeziorze pojawiło się olbrzymie zwierzę o ciele wieloryba. Słowo „monster” pojawiło się w artykule Alexa Campbella. W lipcu tego samego roku George Spicer opisał stworzenie z długą szyją, które przeszło przez drogę. Badacze z Columbia University w 2013 roku uznali jego relację za zmyśloną, a inspiracją miał być film „King Kong”.

Nessie nazywana jest z sympatią od lat czterdziestych. Najsłynniejsze zdjęcie z 1934 roku, tak zwana fotografia chirurga, dziś uznaje się za oszustwo. Mimo to legenda utrzymuje się do dziś i przyciąga odwiedzających.

Jakie ryby żyją w Loch Ness?

Naturalnie w jeziorze żyje dziewięć gatunków ryb. Są to:

  • węgorz europejski,
  • szczupak,
  • ciernik,
  • minóg potokowy,
  • ciernik, czyli strzebla potokowa (strzebla pospolita),
  • łosoś atlantycki,
  • troć wędrowna,
  • pstrąg potokowy w formie ferox,
  • palia.

Kilka innych gatunków, na przykład okoń i płoć, trafiło tu w wyniku wprowadzenia do jeziora lub Kanału Kaledońskiego. Ich rozwój był różny.

Badania naukowe w jeziorze dają czasem nieoczekiwane wyniki. W 2007 roku sonar wykrył ropuchę zwyczajną na głębokości 98 metrów. Badacze nazwali ją żartobliwie „Loch Ness Toad”. Ten przykład pokazuje, że w głębokiej, ciemnej wodzie wiele zjawisk trudno zinterpretować bez dokładnych badań.

Jak działają elektrownie wodne nad jeziorem?

Loch Ness pełni rolę dolnego zbiornika elektrowni szczytowo-pompowej Foyers o mocy 300 MW. Elektrownia ruszyła w 1975 roku. Woda przechodzi z jeziora przez tunele do turbin, a w razie potrzeby wraca na górny zbiornik. Obok działa mniejsza elektrownia o mocy 5 MW, która kiedyś zasilała hutę aluminium, a dziś oddaje prąd do krajowej sieci.

Druga większa elektrownia, Glendoe o mocy 100 MW, leży w pobliżu Fort Augustus. Zaczęła wytwarzać prąd w czerwcu 2009 roku. Jednak w latach 2009 do 2012 była wyłączona na czas naprawy tuneli łączących zbiornik z turbinami.

Wokół jeziora pojawiają się też plany kolejnych zbiorników. Ich losy zależą od decyzji inwestorów i władz regionu, więc odwiedzający powinni sprawdzać aktualny stan projektów w dokumentach urzędów Highland. Dla turysty najważniejsze jest, że przy jeziorze działa infrastruktura energetyczna, a woda w nim podlega regulacjom.

Co zobaczyć w Drumnadrochit?

Drumnadrochit to wieś na zachodnim brzegu jeziora, przy drodze A82, i główny punkt, w którym skupiają się atrakcje Loch Ness. Wieś ma hotele, sklepy, aptekę, pocztę i kilka restauracji, a ruch turystyczny jest tu duży. Centrum Loch Ness i Wystawa, „Loch Ness Centre and Exhibition”, pokazuje przyrodę jeziora i legendę potwora. Obok działa tematyczny park Nessieland. Aktualne godziny otwarcia centrum znajdziesz na oficjalnej stronie obiektu.

Domy wśród jesiennych drzew na tle jeziora Loch Ness i wzgórz
Balmacaan w Drumnadrochit, w tle wody jeziora Loch Ness Fot. John S Ross, CC BY-SA 2.0

Ruiny Urquhart Castle leżą około 2 km na wschód od wsi. Z zamku widać jezioro, więc to jeden z głównych punktów dnia. Aktualną cenę biletu normalnego do zamku sprawdzisz na oficjalnej stronie Urquhart Castle.

Nad wsią wznosi się las Balmacaan, zarządzany przez Woodland Trust i otwarty dla publiczności. W Urquhart Bay Harbour działa stacja RNLI, która istnieje od 2008 roku. W okolicy odbywają się Glenurquhart Highland Games pod koniec sierpnia każdego roku.

Link partnerski Loch Ness: wycieczka łodzią. Sprawdź terminy wycieczki

Link partnerski Loch Ness: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem

Jak dojechać nad Loch Ness?

Najwygodniej dojechać samochodem. Główna droga A82 biegnie wzdłuż zachodniego brzegu i łączy Inverness z Fort William, przechodząc przez Drumnadrochit i Invermoriston. Wschodnim brzegiem prowadzą drogi B852 i B862, które są węższe i mniej uczęszczane. Od strony Inverness do Drumnadrochit jedzie się zwykle drogą A82.

Autobusy przejeżdżają przez Drumnadrochit kilka razy dziennie. Poza sezonem kursów jest mniej, zwłaszcza w niedziele. Aktualny rozkład autobusów do Drumnadrochit znajdziesz u przewoźnika obsługującego tę trasę.

Noclegi są w Drumnadrochit, Fort Augustus i Invermoriston. We wsi działają trzy większe hotele, dwa mniejsze zajazdy i hostel. Do centrum Inverness jest około 10 km od północnego końca jeziora, więc to dobra baza na pierwsze lub ostatnie noce wyjazdu.

Co robić na wodzie i nad brzegiem?

Wycieczki łodzią po jeziorze odpływają z Fort Augustus, Drumnadrochit i Inverness. Niektóre z nich zabierają z centrum Inverness, a z innych miejsc trzeba dojechać samemu do przystani. Aktualne godziny wycieczek łodzią po Loch Ness podają organizatorzy na ich oficjalnych stronach.

Kanał Kaledoński to 100 km sztucznych i naturalnych wód, łączących Inverness z Corpach nad Loch Linnhe. Kanał zaprojektował Thomas Telford na początku XIX wieku. Tylko jedna trzecia długości jest sztuczna, reszta to jeziora i rzeki. W Fort Augustus pięć śluz pomaga łodziom pokonać wzniesienie, a w Inverness są cztery śluzy.

Dla wędrowców szlak Great Glen Way biegnie wzdłuż zachodniego brzegu i przechodzi przez główne wsie. W Invermoriston rzeka Moriston wpada do jeziora przez serię progów, co dobrze widać z brzegu.

Jakie wyprawy i rekordy wiążą się z jeziorem?

W 1952 roku John Cobb zginął podczas próby pobicia rekordu prędkości na wodzie łodzią Crusader. Jego wypadek zarejestrowali reporterzy BBC. W pobliżu stoi pomnik ufundowany przez mieszkańców Glenurquhart.

W 1966 roku Brenda Sherratt jako pierwsza przepłynęła wpław całą długość jeziora. Zajęło jej to 31 godzin i 27 minut. W 1974 roku David Scott Munro przejechał na nartach wodnych trasę z Lochend do Fort Augustus i z powrotem, czyli 77 km, w 77 minut, ze średnią prędkością 60 km/h.

Historia lotnicza też jest tu obecna. W sylwestra 1939 roku bombowiec Wellington musiał wodować na jeziorze z powodu awarii silnika. Cała załoga, poza jednym członkiem, przeżyła. Samolot wydobyto z wody w 1985 roku przy latarni Bona.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu?

Najpierw wybierz bazę noclegową. Inverness leży przy północnym końcu jeziora, Drumnadrochit jest w centrum turystyki związanej z legendą, a Fort Augustus na południu. Każda z tych miejscowości daje inny dostęp do wody i szlaków.

Potem zdecyduj o transporcie. Samochód daje najwięcej swobody, zwłaszcza przy objechaniu jeziora po obu brzegach. Jeśli jedziesz autobusem, sprawdź rozkład przed wyjazdem, bo poza sezonem kursów jest mniej.

Na koniec zaplanuj godziny. Centrum, zamek i wycieczki łodzią mają własne godziny otwarcia i rozkłady, które zmieniają się w ciągu roku. Zarezerwuj czas na zamek, na spacer po brzegu i na jedną wycieczkę łodzią, a potem dopasuj resztę do pogody.

Często pytacie

Jak głębokie jest Loch Ness?
Największa zmierzona głębokość to 229,8 m, a średnia to 132 m. Jezioro jest bardzo głębokie jak na swoją powierzchnię.
Dlaczego woda w Loch Ness jest ciemna?
Gleba wokół jeziora zawiera dużo torfu, który barwi wodę. Dlatego widoczność pod powierzchnią jest bardzo słaba.
Gdzie leży Urquhart Castle w stosunku do Drumnadrochit?
Zamek leży około 2 km na wschód od wsi, nad jeziorem. Od miejscowości można tam dojść lub dojechać w kilka minut.
Czy legenda Nessie ma potwierdzenie?
Brak jest potwierdzonych dowodów na istnienie potwora. Najsłynniejsze zdjęcie z 1934 roku uznano za oszustwo, a wiele innych relacji nie wytrzymało weryfikacji.
Jakie ryby żyją w jeziorze?
W jeziorze naturalnie żyją między innymi węgorz europejski, szczupak, łosoś atlantycki, troć wędrowna i palia. Kilka innych gatunków trafiło tu w wyniku wprowadzenia.
Jak dostać się z Inverness nad jezioro?
Najwygodniej samochodem drogą A82, która prowadzi wzdłuż zachodniego brzegu. Autobusy też jeżdżą, ale ich rozkład warto sprawdzić przed wyjazdem.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też