Przejdź do treści
Szkocja
Edynburg

Royal Mile w Edynburgu: spacer od zamku do Holyrood

Redakcja Szkocja6 min czytania
Edynburg
Fot. Daniel Kraft, CC BY-SA 3.0

Royal Mile to główna ulica Starego Miasta w Edynburgu, biegnąca od zamku do Pałacu Holyrood. Cała trasa ma prawie dokładnie milę długości, czyli około 1,6 kilometra, i prowadzi w dół, więc spacer zaczyna się na górze, a kończy nad brzegiem. Ten tekst pokazuje, jak zaplanować przejście, co warto zobaczyć po drodze i czego lepiej unikać.

Czym jest Royal Mile i gdzie leży?

Royal Mile to ciąg ulic tworzących główną arterię Starego Miasta w Edynburgu. Nazwa pojawiła się na początku XX wieku i weszła do języka potocznego. Trasa łączy Zamek Edynburski z Pałacem Holyrood, dwoma ważnymi miejscami w historii królewskiej Szkocji.

Od zachodu na wschód składa się z kilku odcinków: Castle Esplanade, Castlehill, Lawnmarket, High Street, Canongate i Abbey Strand. Wzdłuż niej są sklepy, restauracje, puby i miejsca do zwiedzania.

Ulica biegnie grzbietem dawnego nagromadzenia lodowcowego, który opada łagodnie ku wschodowi. Wysokość wynosi około 109 metrów nad poziomem morza przy zamku i około 42 metrów przy pałacu. Średnie nachylenie to cztery i jedna dziesiąta procent, więc podejście pod zamek jest wyraźnie męczące.

Jeśli chcesz zobaczyć więcej niż tę ulicę, zajrzyj do atrakcje Edynburga. Tam znajdziesz miejsca położone poza trasą.

Jeśli chcesz poznać historię Szkocji, dobrym pomysłem jest piesza wycieczka z przewodnikiem po Zamku w Edynburgu i Royal Mile. (link partnerski)

Jak przejść trasę od zamku w dół?

Najwygodniej zacząć na szczycie, przy Castle Esplanade, i iść w stronę pałacu. Ten plan oszczędza siły, bo większość drogi prowadzi z górki.

Esplanada powstała jako plac apelowy w 1753 roku. Usypano ją z ziemi wykopanej przy budowie Royal Exchange, czyli dzisiejszego ratusza. W 1816 roku plac poszerzono i ozdobiono kutymi balustradami oraz murami. Cały teren jest wpisany jako zabytek kategorii A.

Na esplanadzie co roku odbywa się Edinburgh Military Tattoo, a na czas imprezy stawiane są tymczasowe trybuny. W tym czasie część przestrzeni jest niedostępna.

Przed wizytą na dziedzińcu warto sprawdzić, co obejmuje bilet na zamku w Edynburgu. Z tarasu przy zamku widać dużą część miasta, więc to dobry punkt startowy.

Co zobaczyć na Castlehill i w Lawnmarket?

Castlehill jest najstarszym zabudowanym fragmentem Starego Miasta, bo leży tuż na wschód od zamku. Idąc od esplanady, pierwszym budynkiem po prawej stronie jest Cannonball House. W jego ścianie tkwi kula armatnia. Według legendy wystrzelono ją z zamku, ale w rzeczywistości zaznacza poziom, do którego sięgało ujęcie wody Comiston, oddalone o trzy mile na południe.

Woda z tego ujęcia zasilała zbiornik z około 1755 roku na Castlehill, jeden z pierwszych systemów z wodą doprowadzoną rurami w Szkocji.

Lawnmarket to osobno nazwany odcinek High Street. Nazwa wzięła się od sukiennego targu z 1477 roku. Po północnej stronie stoi Gladstone's Land, zachowana kamienica kupca z XVII wieku, którą prowadzi National Trust for Scotland. Po południowej stronie znajduje się Riddle's Court, dom kupca z XVI wieku.

Dziś większość sklepów na Lawnmarket nastawiona jest na turystów, więc ceny pamiątek są tu zwykle wyższe niż w bocznych uliczkach.

Czy warto wejść do katedry St Giles?

St Giles' Cathedral, zwana też High Kirk of Edinburgh, leży po południowej stronie High Street, na placu Parliament Square. Kościół był wzniesiony na miejscu wcześniejszej świątyni z XII wieku. Obecny budynek, gotycki, powstawał od XIV do początku XVI wieku.

Poświęcenie w 1243 roku wiąże się z biskupem St Andrews. W 1559 roku kościół stał się protestancki, a jego kaznodzieją został John Knox, najważniejsza postać reformacji w Szkocji. Kapitularz Orderu Ostu, zwany Thistle Chapel, dobudowano w latach 1909 do 1911 według projektu Roberta Lorimera.

Wnętrze nadal służy aktywnej parafii Kościoła Szkocji. Zwiedzanie łączy się więc z wizytą w miejscu kultu, co wymaga odrobiny szacunku.

Godziny otwarcia są zmienne, więc aktualne godziny katedry St Giles warto sprawdzić na oficjalnej stronie katedry.

Co jest na High Street, czyli przy Parliament Square?

Parliament Square to serce szkockiego wymiaru sprawiedliwości. Stoi tu Parliament House, siedziba Court of Session, najwyższego sądu cywilnego w Szkocji. Obok działa High Court of Justiciary, czyli najwyższy sąd karny.

Przy zachodnim wejściu do katedry leży mozaika Heart of Midlothian, wbudowana w bruk. Wyznacza miejsce dawnego Old Tolbooth, więzienia i siedziby władz miejskich. Sir Walter Scott nazwał to więzienie „Sercem Midlothian”. Miejscowi tradycyjnie pluli na środek serca na znak pogardy wobec więzienia.

Naprzeciw katedry stoi ratusz, Edinburgh City Chambers. Tuż za kościołem, przy High Street, znajduje się Mercat Cross, z którego odczytywano królewskie proklamacje.

Po wielkim pożarze w 1824 roku południowa pierzeja High Street została odbudowana w stylu gruzińskim, schodząc tarasami w dół wzgórza.

Link partnerski Zamek w Edynburgu: wycieczka. Sprawdź terminy wycieczki

Link partnerski Royal Mile: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem

Czym jest Mary King's Close i jak go zwiedzić?

Mary King's Close to historyczny zaułek, jeden z odcinków podziemia Edynburga, położony pod budynkiem ratusza, w Starym Mieście. Nazwa pochodzi od Mary King, kupca z XVII wieku, który tu mieszkał. Część zaułka zburzono i zasypano podczas budowy Royal Exchange w 1753 roku. Potem przez wiele lat był zamknięty dla publiczności.

Wąskie przejście pod łukiem z szyldem The Real Mary King's Close
Wejście do podziemnej trasy turystycznej The Real Mary King's Close w Edynburgu Fot. Mario RM from Madrid, Spain, CC BY-SA 2.0

Miejsce obrosło legendami o duchach i morderstwach. Jednym z możliwych wyjaśnień dla niepokojących świateł jest gaz wydobywający się z dawnego, zanieczyszczonego Nor Loch, który leżał tuż obok. Ostatnim mieszkańcem był Andrew Chesney, który wyprowadził się w 1902 roku.

Dziś zaułek jest komercyjną atrakcją, więc zwiedzanie odbywa się za opłatą. Warto zarezerwować czas z wyprzedzeniem, bo wejścia bywają ograniczone.

Aktualne informacje: cenę biletu do Mary King's Close oraz godziny zwiedzania najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie tego obiektu.

Jak wygląda Canongate i koniec trasy przy Pałacu Holyrood?

Canongate to odcinek między skrzyżowaniem przy Netherbow a pałacem. Nazwa oznacza „drogę kanoników”, bo korzystali z niej augustianie z opactwa Holyrood. Dawniej Canongate był osobnym miastem, do 1856 roku, położonym poza murami Flodden.

Szczyt kamiennego budynku z herbem królewskim i rzeźbą poroża jelenia z krzyżem
Zwieńczenie fasady kościoła Canongate Kirk przy Canongate w Edynburgu Fot. Ermell, CC BY-SA 4.0

Po drodze mijasz Moray House, dziś siedzibę wydziału edukacji Uniwersytetu w Edynburgu, oraz Canongate Tolbooth, czyli muzeum historii społecznej The People's Story. Przy ulicy stoi też kościół Kirk of the Canongate i nowy budynek szkockiego parlamentu.

Abbey Strand to krótki dojazd do pałacu Holyrood. Na północnej stronie znajduje się dawny dom Lucky Spence, madame domu publicznego, opisanej w poemacie Allana Ramsaya. Po południowej stronie stoi King's Gallery, w której wystawia się zbiory królewskie. Zachował się też fragment bramy pałacu z czasów Jakuba IV.

Z pałacu można pójść dalej na Arthur's Seat, wulkaniczne wzgórze w pobliżu Starego Miasta.

Na co uważać podczas spaceru po Royal Mile?

Największą pułapką jest tłok. W czasie festiwalu Fringe High Street wypełnia się turystami, aktorami i ulicznymi artystami, więc przejście zajmuje dużo więcej czasu.

Druga pułapka to strome podejścia. Zaułki, zwane closes, prowadzą w dół między wysokimi kamienicami. Są wąskie i śliskie, więc lepiej ich nie wybierać po deszczu, chyba że wiesz, dokąd schodzisz.

Bruk na High Street, zwany setted, bywa nierówny. Obuwie na płaskiej podeszwie ułatwia chodzenie po nim.

Trzecia pułapka to sklepy przy trasie. Część pamiątek jest droga, więc porównaj ceny w kilku miejscach, zanim kupisz.

Na czas Tattoo trybuny ograniczają przestrzeń na esplanadzie. Zaplanuj wtedy trasę tak, by nie stać w zamkniętych przejściach.

Od czego zacząć planowanie spaceru po Royal Mile?

Najpierw ustal kierunek. Start na górze przy zamku i zejście do pałacu oszczędza siły. Zejście w odwrotnym kierunku oznacza długie podejście.

Następnie sprawdź terminy wydarzeń, które mogą zablokować ulicę. Festiwal Fringe i Tattoo zmieniają ruch w całym centrum, więc warto je uwzględnić.

Zaplanuj przystanki z wyprzedzeniem. Katedra St Giles, Mary King's Close i wnętrza pałacu mają własne godziny i wymagają czasu. Sprawdź godziny na oficjalnych stronach przed wyjściem z hotelu.

Dobrze jest też zostawić zapas czasu na przerwę i zakupy. Trasa jest krótka, ale pełna zatrzymań.

Często pytacie

Czy Royal Mile prowadzi pod górę czy w dół?
Biegnie od zamku w dół do Pałacu Holyrood. Idąc od zamku, większość trasy jest z górki, a podejście czeka na końcu, jeśli wybierzesz odwrotny kierunek.
Ile wynosi długość Royal Mile?
Trasa ma prawie dokładnie milę, czyli około 1,6 kilometra.
Czy wejście do Mary King's Close jest płatne?
Tak, zaułek działa jako komercyjna atrakcja, a aktualną cenę biletu warto sprawdzić na oficjalnej stronie obiektu lub w kasie.
Czy katedra St Giles jest nadal katedrą?
Jest aktywną parafią Kościoła Szkocji. Nazwa katedry została zachowana, mimo że Kościół Szkocji nie ma biskupów od 1689 roku.
Kiedy High Street jest najbardziej zatłoczona?
Najtłoczniej jest w czasie festiwalu Fringe, gdy ulica wypełnia się turystami i ulicznymi artystami.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też