Przejdź do treści
Szkocja
Edynburg

Hogmanay w Edynburgu zimą: sylwester po szkocku

Redakcja Szkocja5 min czytania
Edynburg
Fot. Daniel Kraft, CC BY-SA 3.0

Hogmanay to szkocki sylwester, który obchodzi się od 31 grudnia do 2 stycznia. Poniżej znajdziesz daty, opis wydarzeń w Edynburgu, zwyczaje obowiązujące po północy, dane o pogodzie zimą oraz miejsca, które warto zobaczyć między świętami.

Czym jest Hogmanay i kiedy wypada?

Hogmanay to szkockie słowo oznaczające ostatni dzień starego roku oraz szkocki sposób witania Nowego Roku. Obchody zaczynają się 31 grudnia, a zwykle trwają do 2 stycznia. Świętowanie często kontynuuje się rano 1 stycznia, a 2 stycznia jest w Szkocji dniem wolnym, tzw. bank holiday.

Płonące w nocy duże ognisko z gałęziami i jasnymi płomieniami
Tradycyjne ognisko z okazji Hogmanay w Chapeltoun Fot. Rosser1954, CC BY-SA 4.0

Słowo bywa używane szerzej, dla całego okresu kilku dni na przełomie roku. Nie wszystkie wydarzenia pod hasłem Hogmanay w Edynburgu odbywają się 31 grudnia, więc program warto sprawdzić dla każdego dnia osobno.

Hogmanay łączy elementy znane z sylwestra w innych krajach: wspólne jedzenie, tańce, fajerwerki, odliczanie i wieczorne spotkania. Do tego dochodzą zwyczaje typowo szkockie, takie jak wizyty u przyjaciół i sąsiadów, wymiana prezentów oraz nocne nabożeństwa w niektórych kościołach.

Jak wygląda Hogmanay w Edynburgu?

Stolica Szkocji ma zorganizowane obchody sylwestra. Pierwsza zorganizowana impreza uliczna, Edinburgh Hogmanay Street Party, odbyła się w 1993 roku. Dziś wydarzenia obejmują muzykę, pokazy i fajerwerki, a część z nich można oglądać także przez internet.

Najważniejszy moment to północ. Wtedy odbywa się odliczanie i pokaz fajerwerków, a wiele osób śpiewa „Auld Lang Syne”, poemat Roberta Burnsa. Podczas śpiewu uczestnicy stoją w kręgu ze splecionymi ramionami, a na ostatnią zwrotkę rozchodzą się i biegną w głąb koła.

Cena wejścia jest podana na oficjalnej stronie organizatora Hogmanay Street Party, gdzie znajdziesz aktualne stawki biletów. Pełną listę miejsc w mieście znajdziesz w przewodniku po atrakcjach Edynburga.

Jakie zwyczaje obowiązują po północy?

Najbardziej rozpowszechnionym zwyczajem jest first-footing, czyli odwiedziny pierwszej osoby w nowym roku. Zaczyna się zaraz po północy i polega na przekroczeniu progu domu przyjaciela lub sąsiada jako pierwszy gość. Przynosi się symboliczne upominki, które mają przynieść szczęście gospodarzom:

  • węgiel,
  • sól (dziś spotykana rzadziej),
  • shortbread, czyli kruche ciastka maślane,
  • whisky,
  • black bun, bogate ciasto owocowe.

Według tradycji pierwszy gość wyznacza szczęście na cały rok. Dawniej preferowano wysokich mężczyzn o ciemnych włosach. Goście odwiedzają domy także rano i w kolejnym dniu, a współcześnie wizyty trwają często aż do połowy stycznia.

Zwyczaj obejmuje też częstowanie gości jedzeniem i napojami, dlatego w wielu domach jest tego dnia wyjątkowo gościnnie.

Jak Hogmanay obchodzi się poza Edynburgiem?

Poza stolicą Szkocja ma swoje lokalne tradycje, które warto poznać, jeśli planujesz dłuższy objazd:

  • w Stonehaven w Aberdeenshire odbywa się machanie płonącymi kulami, które mieszkańcy niosą ulicą High Street po dzwonie Old Town House,
  • w Burghead w Moray pali się clavie, czyli tradycyjną, płonącą beczkę,
  • w Falkland w Fife mieszkańcy przemaszerowali kiedyś z pochodniami na szczyt Lomond Hills,
  • w Highlands dawniej okadzano domy i zwierzęta dymem z jałowca, a potem otwierano okna, by wpuścić świeże powietrze nowego roku.

W Szkocji tradycje mają też wymiar wojskowy. W niektórych pułkach żołnierze przy dźwiękach dud odprowadzali stary rok z bram koszar, a wartownik wymieniał z nowym strażnikiem hasło o nowym roku.

Jaka pogoda zimą w Edynburgu?

Zima w Edynburgu jest łagodna, a najzimniejsze miesiące mają średnie temperatury minimalne od 2 stopni. Najbardziej deszczowym miesiącem w ciągu roku jest październik. Grudzień i styczeń mają jednak też sporo opadów. Dane z tabeli są średnimi wieloletnimi.

Miesiąc Średnia maks. temperatura (°C) Średnia min. temperatura (°C) Opady (mm)
Styczeń 7 2 65
Luty 8 2 53
Marzec 10 3 49
Kwiecień 12 5 41
Maj 15 7 48
Czerwiec 17 10 66
Lipiec 19 12 72
Sierpień 19 12 72
Wrzesień 17 10 55
Październik 13 7 76
Listopad 10 4 65
Grudzień 7 2 67

Najsuchszy jest kwiecień, z 41 mm opadów. W zimie najwięcej deszczu przypada na grudzień i styczeń. Więcej o pogodzie w Edynburgu przez cały rok znajdziesz w osobnym artykule.

Link partnerski Edynburg: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem

Link partnerski Edynburg: loty. Porównaj ceny lotów

Co zobaczyć w Edynburgu zimą?

Stare Miasto to średniowieczne serce miasta. Ciągnie się wzdłuż Royal Mile, która prowadzi od zamku do Pałacu Holyrood. Ulica zachowała dawny układ, a wiele budynków ma kilka pięter, bo miejsca było mało.

Nowe Miasto to georgiańska siatka ulic i ogrodów, której budowę zaczęto w latach 70. XVIII wieku. Dziś to główna dzielnica handlowa. W jej pobliżu leży wzgórze Calton Hill, a w Narodowym Muzeum Szkocji zobaczysz wystawy o historii kraju.

Stare i Nowe Miasto razem są wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO od 1995 roku. Nowoczesny gmach Parlamentu Szkockiego powstał w latach 1999 do 2004. Zimą zwiedzanie najlepiej planować w dzień, a spacer po mieście przerywać ciepłymi wnętrzami muzeów i kawiarni.

Czy warto odwiedzić Zamek Edynburski zimą?

Zamek stoi na skale, która jest pozostałością po wygasłym wulkanie. Skała została ukształtowana przez lodowce, które opływały ją z trzech stron. Ta naturalna obrona sprawiła, że w tym miejscu osiedlano się od epoki żelaza.

Kamienny zamek wznoszący się na stromej skale ponad zielonymi drzewami i miejską zabudową.
Zamek w Edynburgu, mury twierdzy wznoszące się na stromej skale Fot. Klaus Hermsen, CC BY-SA 3.0

Najstarszym zachowanym budynkiem w Edynburgu jest kaplica św. Małgorzaty z początku XII wieku. W zamku przechowywane są Honours of Scotland, czyli szkockie insygnia królewskie. Jest tu też Scottish National War Memorial, narodowy pomnik wojenny.

Zamek bywał siedzibą królów, arsenałem, mennicą i więzieniem. Widowisko Royal Edinburgh Military Tattoo odbywa się przy zamku w czasie festiwalu, czyli nie w zimie. Zwiedzanie zimą wymaga jednak sprawdzenia godzin otwarcia na oficjalnej stronie, bo różnią się w ciągu roku.

Jak festiwale i telewizja wpłynęły na sylwestra w Edynburgu?

Edinburgh International Festival rozpoczęto w 1947 roku, a rok później po raz pierwszy wystawiono Military Tattoo przy zamku. Festiwal stał się ważnym elementem kalendarza kulturalnego miasta. Więcej o festiwalach w Edynburgu znajdziesz w osobnym tekście.

Sylwester miał też swoją oprawę telewizyjną. Program The White Heather Club był emitowany w sylwestra w latach 1957 do 1968 i zapowiadał szkockie obchody. Prowadził go Andy Stewart, a program kończył się piosenką „Haste ye Back”.

Później stałym elementem były programy BBC Scotland, takie jak komediowy Scotch and Wry z Rikkim Fultonem. Te tradycje pokazują, że Hogmanay w Szkocji łączy ulicę, dom i ekran telewizora.

Od czego zacząć planowanie zimowego wyjazdu?

Zacznij od wyboru dat. Jeśli zależy ci na Hogmanay, zaplanuj pobyt tak, by objął 31 grudnia i 1 stycznia, a 2 stycznia zostaw jako dzień wolny od pracy w Szkocji.

Program wydarzeń sprawdź na oficjalnej stronie programu Hogmanay w Edynburgu, a bilety na imprezy kupuj z wyprzedzeniem i sprawdź ich cenę przed zakupem.

Dojazd samolotem to najczęściej autobus lotniskowy lub taksówka, a aktualne rozkłady i opcje znajdziesz na oficjalnej stronie lotniska w Edynburgu. Informacje o lotnisku w Edynburgu pomogą zaplanować dojazd do centrum.

Na koniec przygotuj ubrania na deszcz i zimno, a plan dnia ułóż tak, by przerwać zwiedzanie w ciepłych wnętrzach.

Często pytacie

Czy 2 stycznia jest dniem wolnym w Szkocji?
Tak, 2 stycznia jest szkockim bank holiday. Wiele osób traktuje go jako część obchodów Hogmanay.
Czym jest first-footing?
To zwyczaj odwiedzania domów zaraz po północy przez pierwszego gościa w nowym roku. Gość przynosi symboliczne upominki, takie jak węgiel, whisky czy shortbread.
Czy Hogmanay trwa tylko 31 grudnia?
Nie, obchody zwykle zaczynają się 31 grudnia i kończą 2 stycznia. Niektóre wydarzenia odbywają się w innych dniach tego okresu.
Jaka pogoda jest zimą w Edynburgu?
W grudniu średnia maksymalna temperatura wynosi 7 stopni, a średnia minimalna 2 stopnie. Grudzień ma około 67 mm opadów, więc warto zabrać ubrania przeciwdeszczowe.
Czy zimą można zwiedzić Zamek Edynburski?
Tak, zamek jest otwarty dla zwiedzających przez cały rok. Godziny otwarcia zmieniają się, więc przed wizytą sprawdź je na oficjalnej stronie.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też