Gdzie leży Islay i dlaczego nazywa się ją wyspą whisky?
Islay leży na zachodzie Szkocji, na Hebrydach, w ich wewnętrznej części. To najbardziej wysunięta na południe wyspa tej grupy. Zajmuje prawie 620 kilometrów kwadratowych i jest piątą pod względem wielkości szkocką wyspą. Administracyjnie należy do hrabstwa Argyll and Bute. Od północnego wybrzeża Irlandii Północnej dzieli ją około 40 kilometrów morza.
Stolicą wyspy jest Bowmore, znane z okrągłego kościoła parafialnego. Głównym portem jest Port Ellen. Największe skupiska mieszkańców to właśnie te dwie miejscowości.
Nazwa "wyspa whisky" wzięła się stąd, że na Islay produkuje się whisky od wieków. Wyspa ma żyzną ziemię pod uprawę jęczmienia, czystą wodę i torf. Dzięki temu powstał tu charakterystyczny, wędzony smak. Wielu miłośników whisky uważa Islay za jedno z najważniejszych miejsc w Szkocji.
Ile destylarni działa na Islay?
W 2022 roku na wyspie działało dziewięć destylarni. Najstarsze z nich, Bowmore, założono w 1779 roku. Kilka z nich znajduje się blisko siebie na południowym wybrzeżu, przy Port Ellen. Dwie inne, Bruichladdich i Bunnahabhain, również datują się na XIX wiek, a najmłodsza, Ardnahoe, została otwarta w 2019 roku.
Whisky z Islay to odmiana szkockiej whisky. Pod nazwą single malt sprzedaje się whisky z jednej destylarni, a te z Islay mają wyrazisty, torfowy charakter.
Wszystkie destylarnie na wyspie sprzedają single malty i oferują zwiedzanie. Większość ma też sklep lub centrum dla odwiedzających. Warto więc wybrać dwie lub trzy destylarnie, zamiast próbować zobaczyć wszystkie.
Jak zwiedzać Islay bez auta?
Najwygodniej zacząć od Port Ellen. Ardbeg, Lagavulin i Laphroaig łączy pieszy szlak, zarówno między sobą, jak i z Port Ellen. Cała trasa w jedną stronę ma w źródle około 4 mil, czyli około 6 kilometrów. Trzy destylarnie można więc odwiedzić, idąc od jednej do drugiej.
Na wyspę dostaje się promem z lądu albo samolotem. Prom przypływa do Port Ellen, a lotnisko na Islay obsługują przewoźnicy, których trasy zmieniają się co sezon. Sprawdź aktualne połączenia na oficjalnej stronie przewoźnika promu i lotów na Islay. Na wyspie działają też autobusy i taksówki. Rozkład autobusów sprawdź przed wyjazdem w aktualnym rozkładzie autobusów na Islay.
Jeśli chcesz odwiedzić sąsiednią Jurę, musisz najpierw dostać się na Islay. Dalsze połączenia z Jurą zaplanuj już na miejscu.
Które destylarnie wybrać według smaku?
Różnice między destylarniami wynikają głównie z tego, ile torfu używają. Najmocniej torfowe są Ardbeg i Kilchoman. Laphroaig i Lagavulin mają wyraźny, wędzony smak. Whisky z Bowmore jest wędzona i torfowa, ale nie ma nut jodowych, typowych dla Islay. Bruichladdich i Bunnahabhain są niatorfowe, a Bunnahabhain jest też najlżejsza.
| Destylarnia | Założona | Charakter smaku |
|---|---|---|
| Bowmore | 1779 | wędzony, torfowy, bez nut jodowych |
| Ardbeg | 1798 (pierwsza destylacja) | bardzo mocno torfowy |
| Laphroaig | 1815 | torfowy, wędzony |
| Lagavulin | 1816 | wędzony, torfowy |
| Bruichladdich | 1881 | niatorfowy |
| Bunnahabhain | 1881 | lekki, niatorfowy |
| Kilchoman | 2005 (pierwsza whisky 2009) | torfowy, na poziomie Ardbeg |
Początkujący mogą zacząć od Bowmore albo Bunnahabhain. Miłośnicy mocnego torfu wybiorą Ardbeg albo Kilchoman.
Co zobaczyć poza destylarniami?
Islay to nie tylko whisky. Na północno-zachodnim wybrzeżu wybija się Ardnave Point, wyraźny cypel. Na dalekim południowym zachodzie leży skalisty półwysep The Oa, najbliższy Irlandii punkt na Hebrydach.
Na wyspie jest też Dun Nosebridge, żelaznowieczna warownia na stromej skale. Ma 375 metrów kwadratowych powierzchni i szeroki widok na okolicę. Warto też zajrzeć nad Loch Finlaggan, bo tam dawniej znajdowało się centrum władzy klanu Donald.
Wyspa jest znana z ptaków. Zimą przylatują tu gęsi białoczelne grenlandzkie oraz gęsi obrożne. Obserwatorzy ptaków odwiedzają Islay przez cały rok.
Link partnerski Islay: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem
Link partnerski Islay: loty. Porównaj ceny lotów
Jaka pogoda na Islay i kiedy jechać?
Golfsztrom łagodzi klimat Islay w porównaniu z lądem Szkocji. Śnieg na nizinach pojawia się rzadko, a przymrozki są lekkie i krótkie. Wiatr bywa jednak silny, a zimą nad wyspę przychodzą sztormy znad Atlantyku, z porywami do 185 kilometrów na godzinę. Mogą wtedy utrudniać podróże promem i lotem.
Dane z stacji Port Ellen (od 1991 do 2020 roku) pokazują, że najwięcej deszczu spada w październiku, a najmniej w maju.
| Miesiąc | Średnia maksymalna (°C) | Średnia minimalna (°C) | Opady (mm) |
|---|---|---|---|
| Styczeń | 7,9 | 3,0 | 136,9 |
| Luty | 8,0 | 2,6 | 110,2 |
| Marzec | 9,3 | 3,3 | 101,6 |
| Kwiecień | 11,4 | 4,6 | 75,9 |
| Maj | 14,1 | 6,7 | 70,0 |
| Czerwiec | 16,0 | 9,1 | 80,6 |
| Lipiec | 17,3 | 10,9 | 88,0 |
| Sierpień | 17,3 | 11,1 | 107,1 |
| Wrzesień | 15,8 | 9,8 | 107,8 |
| Październik | 13,0 | 7,6 | 143,2 |
| Listopad | 10,3 | 5,1 | 142,9 |
| Grudzień | 8,5 | 3,2 | 142,4 |
Najcieplej jest w lipcu i sierpniu. Wtedy wyspa jest też najbardziej zatłoczona.
Dlaczego na Islay powstało tyle destylarni?
W dawnych czasach na wyspie pędzono proste trunki, a w XVIII i XIX wieku whisky zaczęła wypierać importowany brandy. Wojny z Francją i wysokie podatki ograniczyły dostawy z kontynentu. Sprzyjało to destylacji w Szkocji.
Islay miała w tym szczególnie dużo do zaoferowania. Wyspa była wystarczająco żyzna, by uprawiać własny jęczmień. Woda pochodziła z lokalnych ujęć, a torf dostarczał paliwa i smaku. Teren wystawiony na sól morską sprzyjał mocnym smakom. Osłonięte zatoki pozwalały małym statkom przypływać z materiałami i odpływać z gotową whisky.
Część whisky wywożono też nielegalnie. Beczki wyrzucano na odległe plaże na lądzie stałym, by trafiły na czarny rynek.
Jak wygląda zwiedzanie destylarni?
Większość destylarni na Islay oferuje wycieczki po zakładzie z degustacją. Część z nich ma centra dla gości i sklepy, w których kupisz butelki wprost z wyspy. Ceny biletów zmieniają się, więc sprawdź je przed wizytą na oficjalnej stronie danej destylarni.
Centrum informacji turystycznej, czyli Bowmore iCentre, znajduje się obok destylarni Bowmore. Godziny otwarcia zależą od sezonu, więc sprawdź je na oficjalnej stronie Bowmore iCentre.
Część zakładów ma stare budynki, przez co niektóre miejsca na trasie są trudniejsze do przejścia. Dotyczy to na przykład Ardbeg. Osoby z ograniczoną mobilnością powinny zapytać przed wizytą, jakie części zwiedzania są dostępne. W Bunnahabhain zwiedzanie produkcji bywało zawieszane, a degustacje działały dalej, więc sprawdź przed przyjazdem, co jest otwarte.
Od czego zacząć planowanie wyprawy na Islay?
Zacznij od terminu. Lato daje najcieplejszą pogodę, ale też najwięcej turystów. Wiosna i jesień są spokojniejsze, a zima pozwala zobaczyć gęsi, choć sztormy mogą zakłócić podróż.
Następnie sprawdź połączenia promem i lotem, bo to one wyznaczają resztę planu. Potem wybierz dwie lub trzy destylarnie, najlepiej z południowego wybrzeża, gdzie łatwo przejść pieszo.
Jeśli wyprawa ma objąć więcej wysp, zajrzyj do przewodników po Isle of Mull, Iona i Staffa albo po Isle of Arran. Przed wyjazdem sprawdź godziny i ceny, bo zmieniają się z sezonu na sezon.
