Gdzie leży Isle of Mull i czym się wyróżnia?
Isle of Mull, czyli po prostu Mull, leży na zachodnim wybrzeżu Szkocji, na Hebrydach Wewnętrznych. Wyspa ma około 875 kilometrów kwadratowych powierzchni i ponad 480 kilometrów linii brzegowej. Jej środek to górzysty rdzeń, z którego na zachód odchodzą trzy półwyspy. Najwyższym szczytem jest Ben More, który ma 966 metrów wysokości. Większość terenu to wrzosowiska i lasy, a klimat łagodzi Prąd Zatokowy.
Na wyspie leży kilka małych miejscowości, ale jedna jest wyraźnie największa. To Tobermory, nad którym góruje zalesiony Ardmeanach. Od Tobermory do Craignure jest sporo kilometrów, a między atrakcjami często dzieli je długi, pusty odcinek drogi. Przy planowaniu trzeba to uwzględnić, bo Mull nie jest zagospodarowana tak jak większe wyspy.
Ile dni wystarczy na Isle of Mull?
Trzy główne cele wyprawy, czyli Mull, Iona i Staffa, da się połączyć w jednej podróży. Plan musi jednak uwzględnić pogodę, bo wycieczka na Staffę wymaga spokojnego morza. Warto mieć w harmonogramie dzień zapasowy.
| Cel | Główna atrakcja | Zależność od pogody |
|---|---|---|
| Mull | Tobermory, zamki, kamienne kręgi | Niewielka |
| Iona | Opactwo, cmentarz królów | Przeprawa promem |
| Staffa | Fingal's Cave | Duża, wymaga spokojnego morza |
Na samej Mull wystarczy czas na Tobermory i jedną wycieczkę w głąb wyspy. Iona zajmuje pół dnia, jeśli przeprawa przebiega bez opóźnień. Wycieczka na Staffę i Treshnish trwa tyle, ile zajmuje wyprawa łodzią.
Jak dopłynąć na Mull promem z Oban?
Najczęstszym punktem przyjazdu na Mull jest Craignure. Promy kursują tam z Oban, miasta na szkockim lądzie. W porcie w Craignure działa jedyne niekomercyjne centrum informacji turystycznej na wyspie, położone obok przystani.
Na Ionę płynie się z Fionnphort, wsi na półwyspie Ross of Mull, na południowym zachodzie wyspy. Samochody i turyści pieszo mogą korzystać z tej samej przeprawy, ale przy wyjeździe z samochodem trzeba liczyć się z kolejką. Oban jest bramą na Hebrydy, więc to właśnie tam zwykle zaczyna się cała podróż.
Połączenia zmieniają się z roku na rok, więc przed wyjazdem trzeba sprawdzić aktualny rozkład na oficjalnej stronie przewoźnika promowego, który obsługuje trasy z Oban do Craignure i z Fionnphort na Ionę. Bilety kupuje się u tego samego przewoźnika.
Tobermory: kolorowe miasto nad zatoką
Tobermory jest jedynym większym miastem na Mull i najwygodniejszą bazą na pobyt. Domy stoją wzdłuż nabrzeża w jaskrawych kolorach. Miasto zaplanowano jako wioskę rybacką, a zdjęcia do serialu dla dzieci Balamory kręcono właśnie tutaj.

W Tobermory działa destylarnia, która produkuje single malt whisky. Wcześniej nosiła nazwę Ledaig. Na zatoce leży mała wyspa Calve Island.
Pod powierzchnią zatoki legenda umieszcza wrak hiszpańskiego galeonu z 1588 roku, który miał wieźć złoto. Poszukiwania trwały wiele lat, ale w 2006 roku badania archeologiczne nie znalazły na dnie nic poza kraterem. Warto to mieć w głowie, jeśli nurkowanie w tych wodach jest częścią planu, bo wraki w zatoce są nadal interesujące, choć nie tak bogate, jak głosi legenda.
Opactwo na Ionie i jego historia
Iona leży mniej więcej milę, czyli około 1,6 kilometra, na zachód od Mull. Wyspa ma około 5,6 kilometra długości. Głównym powodem wizyty jest opactwo. W 563 roku Columba przypłynął tu z Irlandii z dwunastoma towarzyszami i założył klasztor. Miał on stać się centrum chrześcijaństwa w zachodniej Szkocji.
Klasztor był wielokrotnie atakowany przez Wikingów. W 806 roku zginęło 68 mnichów w miejscu zwanym Zatoką Męczenników. W 825 roku opactwo spłonęło. Później w XIII wieku powstało tu opactwo benedyktyńskie, a w XX wieku budowla została odrestaurowana. Dziś to duchowy dom wspólnoty Iona Community.
Przy opactwie stoi kaplica św. Oranna z XII wieku. Na cmentarzu Reilig Òdhrain leżą m.in. królowie i wodzowie, a w 1994 roku pochowano tu Johna Smitha, lidera Partii Pracy. Legenda mówi o 48 królach pochowanych na wyspie, ale naukowcy traktują tę liczbę sceptycznie.
Wstęp do opactwa wymaga biletu, a godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu, dlatego aktualne godziny warto sprawdzić na oficjalnej stronie opactwa na Ionie. Cenę biletu wstępu do opactwa na Ionie podaje ta sama strona.
Link partnerski Mull: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem
Link partnerski Glasgow: loty. Porównaj ceny lotów
Fingal's Cave na Staffie: co zobaczyć i jak tam dotrzeć
Staffa to bezludna wyspa na północ od Iony. Leży około 5 mil, czyli około 8 kilometrów, od Mull. Jej główną atrakcją jest Fingal's Cave, morska jaskinia z sześciennymi kolumnami bazaltowymi. Jaskinia powstała z lawy z epoki paleocenu i ma regularne, sześciokątne słupy.

Dostać się tam można wyłącznie łodzią. Przy spokojnym morzu można wylądować na wyspie i przejść krótką drogę do jaskini. Po kamiennych kolumnach, które tworzą ścieżkę tuż nad poziomem przypływu, da się wejść do środka. Stamtąd wejście jaskini wygląda jak rama, w której widać Ionę.
Jaskinia została opisana w Europie w 1772 roku, a w 1829 roku odwiedził ją Felix Mendelssohn. Wpływ na jego uwerturę The Hebrides był tak duży, że jaskinia zaczęła przyciągać turystów. Według encyklopedii z 1907 roku jaskinia ma 69 metrów głębokości i 20 metrów wysokości. Wyspa należy do National Trust for Scotland.
Wycieczki na Staffę wypływają z kilku miejsc na Mull i z Oban, a terminy i ceny zależą od operatora, dlatego aktualną ofertę trzeba sprawdzić na oficjalnych stronach przewoźników wycieczek na Staffę.
Co zobaczyć poza Tobermory: zamki, kręgi i wyspy
Zamek Duart leży około 5 kilometrów na południe od Craignure. Był siedzibą klanu MacLean, który przez wieki kontrolował wyspę. W Lochbuie stoi prehistoryczny krąg kamieni, a nieopodal ruiny zamku Moy, wieża kiedyś należąca do klanu MacLean.
Na zachód od Mull leży archipelag Treshnish, około 5,6 kilometra od wyspy. To rezerwat przyrody. Na wyspie Lunga są pozostałości wioski z czarnych chat, opuszczonej w 1857 roku. Latem wycieczka łodzią zwykle zatrzymuje się tam, gdzie widać maskonury i foki szare.
Na południowym wybrzeżu wyspy leżą Carsaig Arches, łuki skalne. Dojście do nich wymaga krótkiej wędrówki, a przy odpływie jest łatwiej.
Whisky na Mull i połączenie z Islay
Na Mull są dwie destylarnie. Ta w Tobermory produkuje single malt whisky. Druga, nowsza, działa w pobliżu Tiroran i wytwarza gin. Obie są dobrym celem, jeśli wyprawa obejmuje degustacje.
Historia wyspy jest mocno związana z sąsiednimi wyspami. Angus Og Macdonald, który walczył u boku Roberta Bruce'a pod Bannockburn, dostał Islay, Jurę, Gigha, Colonsay i Mull. Dzięki temu te wyspy przez pewien czas tworzyły wspólną całość. Jeśli whisky jest głównym celem, Islay to kolejny przystanek, który świetnie uzupełnia wyprawę po Mull.
Od czego zacząć planowanie wyprawy?
Najpierw ustal daty i sprawdź rozkład promów, bo to on wyznacza resztę planu. Potem zarezerwuj czas na Ionę, z uwzględnieniem godzin otwarcia opactwa. Na końcu dopasuj wycieczkę na Staffę do pogody, bo to ona najczęściej się zmienia.
Dobrym pomysłem jest zostawienie jednego dnia zapasowego na wypadek złej pogody. Na Mull nie ma kilku miejsc do obejścia w jeden dzień, więc lepiej nie układać zbyt ciasnego planu. Jeśli wyprawa ma objąć więcej wysp zachodniej Szkocji, warto sprawdzić także Isle of Arran.
