Przejdź do treści
Szkocja
Okolice Edynburga

Melrose w Szkocji: opactwo, Abbotsford i Eildon Hills

Redakcja Szkocja5 min czytania
Melrose w Szkocji
Fot. Holger Uwe Schmitt, CC BY-SA 4.0

Melrose to małe miasteczko w Scottish Borders, około 48 km na południowy wschód od Edynburga. Najważniejsze są tu ruiny opactwa cystersów z 1136 roku, dom Waltera Scotta Abbotsford w pobliżu oraz wzgórza Eildon Hills nad miastem. Ten tekst pokazuje, jak dojechać, co zobaczyć, jak połączyć miejsce z innymi atrakcjami i od czego zacząć planowanie.

Ile dni wystarczy na Melrose i Abbotsford?

Jeden dzień w zupełności wystarczy na opactwo, Abbotsford i spacer po miasteczku, jeśli przyjeżdżasz z Edynburga na jednodniową wyprawę. Samo opactwo zajmuje najwięcej czasu, bo warto obejrzeć rzeźbione detale, krużganki i muzeum. Dom Waltera Scotta to osobna wizyta z przewodnikiem, więc dobrze zaplanować go na inną część dnia. Na wzgórza Eildon Hills wystarczy wygodne obuwie i chwila zapasu. Wiele osób łączy Melrose z większym planem dnia z wycieczkami z Edynburga, bo odległość do stolicy jest niewielka. Jeśli chcesz zostać dłużej, Melrose dobrze sprawdza się jako baza do zwiedzania całego regionu Borders, a noc w miasteczku daje czas na spokojne zwiedzanie bez pośpiechu.

Zabytkowa kamienna posiadłość z wieżyczkami i przystrzyżonymi krzewami w ogrodzie
Abbotsford House, dawna rezydencja Waltera Scotta Fot. Ad Meskens, CC BY-SA 3.0

Jak dojechać do Melrose z Edynburga i Galashiels?

Melrose leży około 48 km na południowy wschód od Edynburga i około 5 km na zachód od Galashiels. Dojazd z Edynburga jest najprostszy transportem publicznym lub samochodem, a połączenia zmieniają się w ciągu roku.

Punkt startowy Odległość Uwagi
Edynburg 48 km autobus lub samochód
Galashiels 5 km blisko Abbotsford

Kolej dotarła do Melrose w 1849 roku, a stacja obsługiwała pasażerów do zamknięcia linii w 1969 roku. Dawny budynek stacji i część peronu zachowały się w mieście. Obecnie najbliższa stacja kolejowa przy Abbotsford to Tweedbank. Aktualny rozkład połączeń sprawdzisz na oficjalnej stronie przewoźnika kolejowego. Przed wyjazdem warto też sprawdzić, czy autobus zatrzymuje się w pobliżu opactwa, bo część połączeń kończy trasę w centrum miasteczka.

Opactwo w Melrose: co zobaczyć na miejscu?

Opactwo w Melrose to częściowo zrujnowany klasztor cystersów, założony w 1136 roku na prośbę króla Dawida I. W czasach przed reformacją był najważniejszym domem tego zakonu w Szkocji. Wschodnia część kościoła została ukończona w 1146 roku, a plan budowli ma kształt krzyża św. Jana. Najbardziej znane są rzeźbione detale: postaci świętych, smoki, gargulce i motywy roślinne. Na jednej z klatek schodowych widnieje napis Johna Morowa, mistrza murarskiego: „Be halde to ye hende”, który stał się mottem miasteczka. Muzeum mieści się w budynku z 1590 roku. Opactwo zarządza Historic Environment Scotland. Prace konserwatorskie mogą zamknąć dostęp do kościoła, podczas gdy krużganki, muzeum i ogrody zwykle są otwarte. Aktualny stan zwiedzania sprawdzisz na stronie Historic Environment Scotland.

Kto spoczywa w opactwie i czyje serce tu leży?

W opactwie pochowano króla Aleksandra II oraz kilku szlachciców i biskupów, między innymi Jocelina, biskupa Glasgow, i Waltheofa z Melrose. Najbardziej znany jest serce Roberta Bruce'a. Ołowiany pojemnik odnaleziono w 1921 roku pod posadzką kapitularza. Zawierał ludzkie serce, a uznano je za serce Roberta Bruce'a, bo nie ma wzmianek o innym sercu pochowanym w tym miejscu. Nie wykonano badania DNA, więc to tylko przypuszczenie. Pojemnik ponownie złożono w opactwie w 1998 roku, pod kamiennym nagrobkiem. Reszta ciała króla spoczywa w opactwie w Dunfermline. Na liście pochowanych są też Sir David Brewster, wynalazca kalejdoskopu, oraz członkowie rodu Douglasów. Tablica pamiątkowa pomaga odnaleźć miejsce spoczynku.

Dlaczego opactwo leży dziś w ruinie?

Opactwo przechodziło wielokrotne zniszczenia, bo leżało przy jednej z głównych dróg z Edynburga na południe. W 1322 roku armia Edwarda II zniszczyła dużą część budowli. Odbudowę zlecił król Robert Bruce, a nadzór nad finansami powierzono Sir Jamesowi Douglasowi. W 1385 roku armia Ryszarda II ponownie spaliła opactwo. Odbudowa trwała około stu lat i nie została ukończona, gdy w 1504 roku przyjechał Jakub IV. W 1544 roku angielskie wojska uszkodziły opactwo po raz kolejny i nigdy w pełni go nie naprawiono. Po reformacji ostatni mnich zmarł w okolicach 1590 roku. Ślady kul armatnich z czasów wojsk Olivera Cromwella widać na niektórych murach. W 1918 roku książę Buccleuch przekazał ruiny państwu. Sir Walter Scott nadzorował prace zabezpieczające, finansowane przez tego samego księcia, na początku XIX wieku.

Link partnerski Melrose: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem

Abbotsford: dom Waltera Scotta pod Galashiels

Abbotsford to dom powieściopisarza i poety Waltera Scotta, zbudowany w latach od 1817 do 1825. Scott kupił w 1811 roku niewielką farmę Cartleyhole i nazwał ją Abbotsford od pobliskiego brodu, którego używali mnisi z Melrose. Dom ma styl szkockiego baronalnego zamku i wygląda jak zamek w miniaturze, z małymi wieżyczkami i blankami. W murach wmurowano elementy historycznych budowli, na przykład portal starego Tolbooth z Edynburga. Scott wykorzystywał dom także jako poligon dla nowoczesnych rozwiązań: zainstalował gazowe oświetlenie i pneumatyczne dzwonki do wzywania służby. Dom otwarto dla zwiedzających w 1833 roku, a rodzina Scottów mieszkała w nim do 2004 roku. Elektryczność doprowadzono dopiero w 1962 roku. Zwiedzanie wymaga osobnego czasu, więc zaplanuj je na inną godzinę niż opactwo.

Old Melrose, wzgórza Eildon i szlaki wokół miasteczka

Około 4 km na wschód od obecnego opactwa leżą ślady pierwszego klasztoru, założonego przez świętego Aidana z Lindisfarne. Według legendy związany z tym miejscem był też święty Kutbert, który wychowywał się w pobliżu. Miejsce leży w zakolu rzeki Tweed, a cmentarz wskazuje dawne stanowisko. Nad miasteczkiem wznoszą się wzgórza Eildon Hills. Według legendy pod nimi pochowano króla Artura. Co roku odbywa się tu bieg Eildon Three Hill Race. Przez region prowadzi Borders Abbeys Way, szlak pętlowy o długości około 109 km, podzielony zwykle na pięć etapów. Szlak St Cuthbert's Way o długości około 100 km zaczyna się przy opactwie w Melrose. Trasy są łagodne, bo najwyższy punkt Borders Abbeys Way leży na wysokości 339 m.

Melrose na trasie: Dryburg, Jedburgh i Kelso

Melrose dobrze łączy się z innymi zabytkami regionu. Opactwo w Dryburgh leży przy zjeździe z drogi w pobliżu St Boswells i tam pochowano Waltera Scotta w 1832 roku. Opactwo w Jedburgh to dobrze zachowana ruina, a w Kelso obok opactwa stoi zamek Floors. W Kelso zobaczysz również połączenie rzek Tweed i Teviot. Dalsza wyprawa może objąć Stirling, gdzie widać zamek i pomnik Wallace'a, albo Falkirk, znanym z dużych rzeźb koni. Jeśli podróżujesz w kierunku Edynburga, warto zajrzeć do kaplicy Rosslyn, która jest znana z wątków związanych z Kodem Leonarda da Vinci. Do każdego z tych miejsc dojedziesz samochodem lub transportem publicznym, sprawdzając wcześniej połączenia.

Rzeka Tweed i nadrzeczna zabudowa miasteczka Kelso z domami z kamienia i wieżami kościołów
Widok na Kelso nad rzeką Tweed Fot. Lankyrider, CC BY-SA 4.0

Od czego zacząć planowanie wyjazdu do Melrose?

Najpierw ustal, czy celem jest samo opactwo, czy także Abbotsford i szlaki. Dla dnia z Edynburga wybierz jeden kierunek i nie przeładowuj planu.

  • Sprawdź aktualny stan zwiedzania opactwa na stronie Historic Environment Scotland.
  • Zaplanuj osobną godzinę na dom Waltera Scotta, bo wymaga to czasu.
  • Sprawdź połączenia autobusowe lub kolejowe do Tweedbank i Galashiels.
  • Zabierz wygodne buty, jeśli chcesz wejść na Eildon Hills lub przejść fragment szlaku.
  • Przy długim dystansie rozważ noc w Melrose, żeby uniknąć pośpiechu.

Często pytacie

Czy opactwo w Melrose można zwiedzać przez cały rok?
Historic Environment Scotland utrzymuje ruiny i zwykle są one dostępne przez cały rok. Prace konserwatorskie mogą ograniczyć wejście do kościoła, więc przed wyjazdem sprawdź aktualny stan na oficjalnej stronie.
Ile kosztuje wstęp do opactwa w Melrose?
Wstęp jest płatny, a ceny biletów zmieniają się. Aktualną kwotę sprawdzisz na oficjalnej stronie opactwa.
Czy warto połączyć Melrose z Abbotsford?
Oba miejsca leżą blisko siebie, a Abbotsford to dom Waltera Scotta, więc wiele osób zwiedza je tego samego dnia. Dom wymaga jednak osobnego czasu i warto zarezerwować godzinę wejścia.
Czy da się dojechać do Melrose bez samochodu?
Tak, połączenia autobusowe i kolejowe istnieją, ale ich rozkłady się zmieniają. Najnowsze informacje znajdziesz na stronie przewoźnika.
Dlaczego serce Roberta Bruce'a jest w Melrose, a ciało w Dunfermline?
Ciało króla spoczywa w Dunfermline, a serce zostało pochowane w Melrose. Pojemnik z sercem odnaleziono w 1921 roku, a uznano je za serce króla na podstawie braku innych zapisów. Nie przeprowadzono badania DNA.
Czy można zobaczyć ślady dawnego klasztoru w Old Melrose?
Pozostałością jest cmentarz w zakolu rzeki Tweed, około 4 km na wschód od opactwa. Miejsce kojarzy się ze świętym Aidanem z Lindisfarne i świętym Kutbertem.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też