Przejdź do treści
Szkocja
Okolice Edynburga

Rosslyn Chapel: kaplica z Kodu da Vinci pod Edynburgiem

Redakcja Szkocja6 min czytania
Rosslyn Chapel
Fot. Syrio, CC BY-SA 4.0

Rosslyn Chapel to kaplica z XV wieku w wiosce Roslin, około 11 kilometrów na południe od Edynburga. Ten przewodnik pokazuje, jak dojechać, co zobaczyć w środku i obok, skąd biorą się legendy o Kodzie da Vinci oraz jak zaplanować wyjazd krok po kroku.

Gdzie leży Rosslyn Chapel i czym jest?

Rosslyn Chapel leży w wiosce Roslin w hrabstwie Midlothian, około 11 kilometrów na południe od centrum Edynburga. Kaplica stoi na niewielkim wzgórzu nad doliną Roslin Glen, więc wygodnie traktować ją jako jeden punkt większej trasy. Jeśli chcesz połączyć ją z innymi miejscami, zajrzyj do wycieczki z Edynburga i zobacz, jak zaplanować cały dzień.

Oficjalna nazwa to Rosslyn Chapel (Episcopal), dawniej kolegiata św. Mateusza. Patronem jest św. Mateusz Ewangelista. Kaplica należy do Szkockiego Kościoła Episkopalnego i nadal służy wiernym. Pozostaje prywatną własnością. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków w najwyższej kategorii A, co oznacza ścisłą ochronę konserwatorską.

Wioska Roslin leży na wysokim terenie, przy północno-zachodnim brzegu rzeki North Esk. Sama kaplica jest niewielka, więc większość osób zwiedza ją spokojnie w jednym przejściu, a potem spaceruje po okolicy.

Jeśli chcesz poznać sekrety Kaplicy Rosslyn i okolic Scottish Borders, warto wybrać wycieczkę z przewodnikiem z Edynburga. (link partnerski)

Jaka jest historia kaplicy?

Kaplica Rosslyn powstała w XV wieku z fundacji Williama Sinclaira, 1. hrabiego Caithness. Budowę rozpoczęto 20 września 1456 roku. W dokumentach z Rzymu pojawia się rok 1446, stąd czasem podawana jest ta data i powstaje zamieszanie.

Sinclair chciał, by kanonicy odprawiali codzienne modlitwy i msze za zmarłych, w tym za członków swojego rodu. Po reformacji w 1560 roku katolickie nabożeństwa się skończyły. Ołtarze zniszczono w 1592 roku, a kaplica powoli popadała w ruinę.

W 1842 roku odwiedziła ją królowa Wiktoria, która wyraziła chęć jej ocalenia. Odbudowę w 1862 roku prowadził David Bryce. Kaplicę ponownie poświęcono 22 kwietnia 1862 roku. Dziesięć lat wcześniej, w 1914 roku, w środku wybuchła bomba podłożona przez sufrażystki, które atakowały kościoły w całej Wielkiej Brytanii. Od 1995 roku działa fundacja Rosslyn Chapel Trust, a prace konserwatorskie trwały od 1997 do 2013 roku.

Co zobaczyć w środku?

Najbardziej znany jest Apprentice Pillar, czyli Filar Ucznia. Stoi wśród trzech filarów przy wschodnim końcu kaplicy, obok Master Pillar i Journeyman Pillar. Według legendy z XVIII wieku mistrz kamieniarski zabił młotkiem ucznia, który wykonał filar bez wzoru, a jego twarz wyrzeźbiono w przeciwległym rogu, by na zawsze patrzył na dzieło.

Na belce przy filarze wyryto łacińską sentencję z 1 Ezdrasza: „Wino jest mocne, król mocniejszy, kobiety jeszcze mocniejsze, ale prawda zwycięża wszystko”.

Warto poszukać ponad 110 rzeźb „Zielonych Ludzi”, czyli ludzkich twarzy otoczonych liśćmi, z których wyrastają rośliny z ust. Są w każdej części kaplicy. Na sufitach i kolumnach widać też rośliny, na przykład pszenicę, truskawki i lilie. Część autorów twierdziła, że jedna z roślin to kukurydza, ale botanik Adrian Dyer uznał, że „kukurydza” i „aloes” to raczej stylizowane wzory.

Jeśli interesuje cię średniowieczna architektura, dobrym kontekstem są opactwa z rejonu Borders, na przykład Melrose.

Skąd biorą się legendy o Templariuszach i Kodzie da Vinci?

Od późnych lat 80. XX wieku pojawiają się spekulacje, że kaplica wiąże się z Templariuszami, Świętym Graalem i masonerią. Kaplica powstała około 150 lat po rozwiązaniu zakonu templariuszy, a jej rzeźby mają podobno symbole templariuszy, na przykład motyw dwóch jeźdźców na jednym koniu.

Duży rozgłos przyniosła powieść Dana Browna Kod da Vinci z 2003 roku oraz jej ekranizacja z 2006 roku. Od tego czasu wielu ludzi przyjeżdża tu, szukając ukrytych znaków. Przejście do krypty pod kaplicą od dawna jest zamurowane, co tylko podsyca legendy o ukrytych skarbach.

Historycy średniowiecza twierdzą, że te opowieści nie mają podstaw w faktach. Kustosz muzeum Wielkiej Loży Szkocji Robert L. D. Cooper w 2006 roku wydał książkę, w której obalał większość tych tez. Warto zobaczyć rzeźby własnymi oczami i ocenić, co faktycznie widać.

Ile kosztuje bilet i jakie są godziny otwarcia?

Wejście do kaplicy jest płatne. Aktualną cenę biletu normalnego znajdziesz na oficjalnej stronie Rosslyn Chapel. Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu i świąt, więc przed wyjazdem koniecznie sprawdź je na oficjalnej stronie kaplicy.

Zasady fotografowania w środku też się zmieniały, dlatego nie zakładaj, że zrobisz zdjęcia w każdym miejscu. Zanim wyruszysz, przeczytaj aktualne zasady na oficjalnej stronie kaplicy. W sklepie przy kaplicy kupisz gotowe zdjęcia i pamiątki.

Przy zakupie biletu zapamiętaj, że w kaplicy obowiązuje cisza, bo jest to wciąż czynne miejsce nabożeństw. Jeśli trafisz na uroczystość, zwiedzanie może wyglądać inaczej, dlatego lepiej wybrać dzień bez wydarzeń kościelnych.

Link partnerski Kaplica Rosslyn: wycieczka. Sprawdź terminy wycieczki

Link partnerski Kaplica Rosslyn: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem

Jak dojechać z Edynburga do Roslin?

Roslin leży około 11 kilometrów na południe od Edynburga. Z centrum miasta dojedziesz autobusem lokalnym, taksówką, samochodem albo zorganizowaną wycieczką. Każdy z tych sposobów wymaga innego planu, więc wybierz ten, który pasuje do twojego harmonogramu.

Autobus jest najczęstszym wyborem osób, które nie chcą płacić za taksówkę. Aktualny rozkład i przystanki sprawdź na stronie lokalnego przewoźnika. Przed wyjazdem zerknij też, skąd odjeżdżają autobusy, bo przystanki w centrum potrafią być rozrzucone.

Czas dojazdu zależy od środka transportu i godziny, więc uwzględnij zapas czasu na dotarcie z przystanku do kaplicy. Ostatni odcinek prowadzi pod górę, a wieś stoi na wzniesieniu. Przy samochodzie zaplanuj też miejsce na postój w pobliżu.

Co warto zobaczyć obok kaplicy?

Tuż obok kaplicy leży Roslin Glen, dziś park krajobrazowy. Dolina jest najpiękniejsza wiosną i latem, a spacer po niej to dobre uzupełnienie wizyty w kaplicy. Dorothy Wordsworth napisała, że nigdy nie widziała piękniejszej doliny niż Glen of Rosslyn.

Nad doliną górują także ruiny Roslin Castle. Zamek od XIV wieku należy do rodu Earl of Rosslyn i jest w większości zrujnowany. Przy wiosce stoi też pomnik upamiętniający bitwę pod Roslin z 1303 roku, stoczoną w czasie pierwszej wojny o niepodległość Szkocji.

W Roslin działał dawniej Roslin Institute, gdzie w 1996 roku powstała Dolly, pierwsza owca sklonowana z dorosłej komórki somatycznej. W centrum wioski stoi gospoda Roslin Inn z 1660 roku. Odwiedzali ją Samuel Johnson i James Boswell w 1773 roku. Kto chce połączyć wizytę z historią walk o niepodległość, może zaplanować też Stirling.

Kiedy jechać? Pogoda w Edynburgu

Poniższe dane dotyczą Edynburga, który leży w pobliżu Roslin, więc dają dobry punkt odniesienia. Podane są średnie miesięczne opady i średnie temperatury maksymalne oraz minimalne.

Miesiąc Opady (mm) Temperatura maksymalna (°C) Temperatura minimalna (°C)
Styczeń 65 7 2
Luty 53 8 2
Marzec 49 10 3
Kwiecień 41 12 5
Maj 48 15 7
Czerwiec 66 17 10
Lipiec 72 19 12
Sierpień 72 19 12
Wrzesień 55 17 10
Październik 76 13 7
Listopad 65 10 4
Grudzień 67 7 2

Najsuchszy jest kwiecień, z 41 milimetrami opadów. Najbardziej deszczowy jest październik, z 76 milimetrami. Najcieplej bywa w lipcu i sierpniu, gdy temperatura maksymalna sięga 19 stopni. Najchłodniej jest w styczniu i grudniu, a minimalna temperatura spada do 2 stopni.

Jak zacząć planowanie wyjazdu?

Zacznij od sprawdzenia godzin otwarcia i cen na oficjalnej stronie kaplicy, bo to one decydują o reszcie dnia. Potem wybierz dzień, w którym kaplica jest otwarta i nie trwa tam żadne wydarzenie kościelne.

Następnie ułóż dojazd. Sprawdź rozkład lokalnego przewoźnika i dodaj zapas czasu na ostatni odcinek pod górę. Jeśli wyjeżdżasz wiosną albo jesienią, weź ze sobą wodoodporną kurtkę, bo to miesiące z dużymi opadami.

Na koniec połącz kaplicę z doliną Roslin Glen i ruinami zamku. Dzięki temu wizyta nie będzie trwała tylko w środku budynku, a plan wyjdzie pełniejszy i wygodniejszy.

Często pytacie

Czy Rosslyn Chapel ma związek z Leonardem da Vinci?
Nie ma dowodów na związek kaplicy z Leonardem da Vinci. Kojarzy się z nim głównie dzięki powieści Dana Browna Kod da Vinci z 2003 roku.
Ile czasu zaplanować na wizytę w Roslin?
Na samą kaplicę i spacer po dolinie wystarczy część dnia. Jeśli chcesz zobaczyć także ruiny zamku, zaplanuj pełniejszy czas.
Czy kaplica jest nadal czynna?
Tak, należy do Szkockiego Kościoła Episkopalnego i wciąż służy nabożeństwom. Nadal pozostaje prywatną własnością.
Dlaczego podawane są dwie daty budowy?
Budowę rozpoczęto 20 września 1456 roku. W dokumentach z Rzymu pojawia się rok 1446, stąd zamieszanie.
Czy można kupić zdjęcia kaplicy?
Tak, w sklepie przy kaplicy kupisz gotowe zdjęcia i pamiątki.
Czy Roslin to część Edynburga?
Nie, Roslin to osobna wieś w hrabstwie Midlothian, około 11 kilometrów na południe od centrum stolicy.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też